Μετά από τρεις αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις, η Νέα Δημοκρατία κατακτά την εκλογική νίκη στις εκλογές της 8ης Απριλίου του 1990, με ποσοστό 46,88% και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης σχηματίζει αυτοδύναμη Κυβέρνηση και ορκίζεται Πρωθυπουργός την 11η Απριλίου του 1990. Η σύνθεση της κυβέρνησής του ήταν η ακόλουθη:
ΑΞΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ
Πρωθυπουργός: Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
Αντιπρόεδροι: Τζανής Τζαννετάκης & Αθανάσιος Κανελλόπουλος
Υπουργός Προεδρίας: Μιλτιάδης Έβερτ
Υπουργός Εξωτερικών: Αντώνης Σαμαράς
Υπουργός Εσωτερικών: Σωτήρης Κούβελας
Υπουργός Εθνικής Άμυνας: Ιωάννης Βαρβιτσιώτης
Υπουργός Εθνικής Οικονομίας: Γεώργιος Σουφλιάς
Υπουργός Οικονομικών: Ιωάννης Παλαιοκρασσάς
Υπουργός Γεωργίας: Μιχάλης Παπακωνσταντίνου
Υπουργός Εργασίας: Αριστείδης Καλαντζάκος
Υπουργός Υγείας, Πρόνοιας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Μαριέττα Γιαννάκου- Κουτσίκου
Υπουργός Δικαιοσύνης: Αθανάσιος Κανελλόπουλος
Υπουργός Παιδείας: Βασίλης Κοντογιαννόπουλος
Υπουργός Δημοσίας Τάξεως: Ιωάννης Βασιλειάδης
Υπουργός Μακεδονίας-Θράκης: Γεώργιος Τζιτζικώστας
Υπουργός Αιγαίου: Γεώργιος Μισαηλίδης
Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων: Στέφανος Μάνος
Υπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας: Σταύρος Δήμας
Υπουργός Εμπορίου: Αθανάσιος Ξαρχάς
Υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών: Νίκος Γκελεστάθης
Υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου: Μίκης Θεοδωράκης
Υπουργός Τουρισμού: Γεώργιος Σουφλιάς
Υπουργός Ναυτιλίας: Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών: Ευθύμιος (Τίμος) Χριστοδούλου
Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Αμύνης: Αλέξανδρος Παπαδόγγονας
Αναπληρωτής Υπουργός Πολιτισμού: Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη
Αναπληρωτής Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ: Αχιλλέας Καραμανλής
Αναπληρωτής Υπουργός Εμπορίου: Σωτήρης Χατζηγάκης
Αναπληρωτής Υπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Γεώργιος Σούρλας
Αναπληρωτής Υπουργός Γεωργίας: Παναγιώτης Χατζηνικολάου
Υφυπουργός Προεδρίας: Βύρων Πολύδωρας
Υφυπουργός Εσωτερικών: Νικόλαος Κλείτος
Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας: Αριστείδης Τσιπλάκος & Γεώργιος Παπαστάμκος
Υφυπουργός Οικονομικών: Αριστοτέλης Παυλίδης & Παναγιώτης Δελημήτσος
Υφυπουργός Παιδείας: Βασίλης Μπεκίρης & Κέλλυ Μπουρδάρα
Υφυπουργός Πολιτισμού: Φάνη Πάλλη-Πετραλιά
Υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών: Απόστολος Κράτσας
Υφυπουργός Βιομηχανίας: Βασίλειος Μαντζώρης
Οι εργασίες της νέας Βουλής ξεκίνησαν το Σάββατο 21 Απριλίου 1990 με την ορκωμοσία των βουλευτών. Στις 22 Απριλίου 1990, η Βουλή ανέδειξε με τη δεύτερη ψηφοφορία ως πρόεδρο του Σώματος τον Αθανάσιο Τσαλδάρη, βουλευτή επικρατείας της ΝΔ, με 151 ψήφους, έναντι 126 ψήφων που είχε συγκεντρώσει ο υποψήφιος του ΠΑΣΟΚ, Ιωάννης Χαραλαμπόπουλος, και 22 άκυρων ψηφοδελτίων. Την Τρίτη 24 Απριλίου 1990, κατά την έναρξη των εργασιών της Α΄ Τακτικής Συνόδου της Ζ΄ Περιόδου της Βουλής, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ως πρωθυπουργός πια, ανέγνωσε τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησής του, σκιαγραφώντας το όραμα και τους κατευθυντήριους άξονες πολιτικής της νέας κυβέρνησης. Ειδικότερα, κατά την οριοθέτηση ενός γενικού πολιτικού πλαισίου της νέας κυβέρνησης για την ριζική αντιμετώπιση των προβλημάτων της χώρας, ο Μητσοτάκης ανέφερε: "Εξαγγέλλουμε πολυμέτωπο αγώνα. Για την έξοδο από την κρίση, την ανόρθωση της οικονομίας, την ανάπτυξη με ποιότητα ζωής και σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Για τη διαρκή άνοδο της ευημερίας του Λαού σε ένα εξελισσόμενο δημοκρατικό πλαίσιο κοινωνικής οργάνωσης, για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς και το κράτος. Για την καθιέρωση παντού της αξιοκρατίας. Για την κατοχύρωση της διαφάνειας στις διαδικασίες και τις αποφάσεις. Και ως επιστέγασμα την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου και του κύρους της Χώρας μας. Κεντρική επιδίωξή μας είναι μια κοινωνία στην οποία η ανάπτυξη ταυτίζεται με τη δημιουργία. Η κοινωνική αλληλεγγύη και προστασία αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο αυτής της ανάπτυξης. Μια σύγχρονη, δίκαιη και έντιμη κοινωνία, στην οποία το δικαίωμα της επιλογής του ατόμου κατοχυρώνεται για να διευρύνεται έτσι η ελευθερία του. γιατί η ελευθερία για μας αποτελεί το υπέρτατο αγαθό". Κατά την εξειδίκευση των κατευθυντήριων γραμμών της πολιτικής της νέας κυβέρνησης, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης προχώρησε στην αναλυτική παρουσίαση του προγράμματός του.
Συγκεκριμένα, προσδιόρισε τους βασικούς στόχους της εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησής του, οι οποίοι ήταν:
  1. Η προάσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας και η κατοχύρωση της εθνικής ασφάλειας.
  2. Η αποκατάσταση του κύρους της Χώρας.
  3. Η εξασφάλιση διεθνών ερεισμάτων και υποστηρίξεως για την έξοδο από την οικονομική κρίση.
  4. Η ενεργός συμπαράσταση στους αδελφούς μας Κυπρίους για την εξεύρεση δίκαιας και βιώσιμης λύσης του Κυπριακού προβλήματος και
  5. Η ανάληψη διεθνών πρωτοβουλιών, μέσα στα πλαίσια των δυνατοτήτων μας, για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Σε σχέση με τους ανωτέρω στόχους, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επισήμανε: "Αποτελεί δυστυχώς, γεγονός, ότι η εξωτερική μας πολιτική των τελευταίων ετών, σε συνδυασμό με την βαθιά ηθική και οικονομική κρίση, έχει οδηγήσει την Πατρίδα μας στην απομόνωση και την περιθωριοποίηση, που δεν προσβάλλουν μόνο την αξιοπρέπειά μας. Θίγουν ζωτικά μας συμφέροντα και μπορούν να αποβούν κίνδυνος για την εθνική μας ασφάλεια. Η προάσπιση της ανεξαρτησίας μας, η προάσπιση της ασφάλειας της Χώρας μας πρέπει και μπορεί να συνδυασθεί με την αξιοποίηση της νέας παγκόσμιας δυναμικής, που διαμορφώνει νέες πραγματικότητες. Είναι φανερό, ότι το διπολικό σύστημα ασφάλειας που καθιερώθηκε στην Ευρώπη μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο, δεν ανταποκρίνεται πια στη σημερινή πραγματικότητα. Η ισορροπία των δυνάμεων που εξασφάλιζε επί 45 χρόνια την ειρήνη στην Ευρώπη ανετράπη και αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε αναζήτηση ενός νέου συστήματος ευρωπαϊκής ασφάλειας, μιας νέας ισορροπίας δυνάμεων. Ενώ αποκλείεται ένας γενικός πόλεμος, δεν ισχύει το ίδιο και για τοπικές συρράξεις ή εμφύλιες συγκρούσεις, ιδίως σε περιοχές με μεγάλα μειονοτικά ή εθνικιστικά προβλήματα. Οι εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη θα επηρεάσουν ενδεχομένως την ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και θα πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειες μας για να μην υπάρξουν οικονομικές παρενέργειες για τον Ευρωπαϊκό Νότο. Οι σημερινές διεθνείς εξελίξεις, νομίζουμε, κατέστησαν ακόμη πιο επιβεβλημένη την πλήρωση ενός σοβαρού κενού στη δομή και λειτουργία του Υπουργείου των Εξωτερικών. Αποφασίσαμε έτσι, να ιδρύσουμε και να ενεργοποιήσουμε αμέσως την Υπηρεσία Σχεδιασμού Πολιτικής, της οποίας αποστολή θα είναι η συνθετική μελέτη, ανάλυση και επεξεργασία των διεθνών σχέσεων της Χώρας, με σκοπό την διατύπωση προβλέψεων και προτάσεων πολιτικής. Για να μπορέσει η Ελλάδα να ακολουθήσει μια ρεαλιστική και διορατική πολιτική που θα στοχεύει κατ' ευθείαν στο μέλλον και δεν θα αφήνει πλέον τη Χώρα μας ανίκανη και αμήχανη στις εξελίξεις των καιρών. Θα παραμείνουμε σταθερά προσηλωμένοι στην ιδέα της Ενωμένης Ευρώπης, όπου μας ενέταξε η διορατικότητα και η αποφασιστικότητα του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Θα έχουμε πλήρη συμμετοχή και ουσιαστική παρουσία σε όλα τα όργανα της Κοινότητας, όπου αυτή τη στιγμή σχεδιάζεται και αποφασίζεται το μέλλον της Ευρώπης. Θα είμαστε συνεπείς και αξιόπιστοι εταίροι, θα αξιοποιήσουμε πλήρως τα δικαιώματα και τις δυνατότητες μας μέσα στην Κοινότητα. Η τύχη της Χώρας μας ταυτίζεται με την τύχη της Ευρώπης. Στην ενωμένη Ευρώπη εμπεδώνεται το δημοκρατικό μας πολίτευμα, εξασφαλίζεται η οικονομική μας ευημερία και κατοχυρώνεται η εθνική μας ασφάλεια, αφού τα σύνορα της Ελλάδος θα ταυτίζονται με τα σύνορα της Ευρώπης. Γι" αυτό θα υποστηρίξουμε ενεργά -και νομίζω σε αυτό θα είμαστε όλοι σύμφωνοι- όλες τις προσπάθειες για την ταχεία προώθηση της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης. Η Ελλάδα είναι η Πατρίδα μας, η Ευρώπη είναι το μέλλον μας".
"Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε στην πλήρη ομαλοποίηση των σχέσεων μας με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η κυβέρνηση προσβλέπει στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για το μέλλον της ελληνοαμερικανικής αμυντικής σχέσεως, με την πεποίθηση, ότι η ε-πιτυχής κατάληξη τους, με σύναψη νέας συμφωνίας, θα είναι αμοιβαίως επωφελής και θα εξυπηρετήσει πρώτιστα τα ύψιστα συμφέροντα της Χώρας. Η Ελλάδα εξ' άλλου, παραμένει πιστή στις υποχρεώσεις της που απορρέουν από τη συμμετοχή στο Βορειοατλαντικό Σύμφωνο. Οι θέσεις μας στα θέματα του NATO διαμορφώνονται πάντοτε με γνώμονα τα πάγια εθνικά συμφέροντα. Πιστεύουμε, ότι το NATO θα πρέπει να προσαρμοσθεί -και ασφαλώς αυτό θα γίνει- στη νέα ευρωπαϊκή κατάσταση πραγμάτων. Θα συμβάλλουμε με όλες μας τις δυνάμεις σε αυτή την προσπάθεια".
"Οι σχέσεις μας με την Τουρκία θα στηριχθούν πάνω στις αρχές του σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της μη αναμείξεως στις εσωτερικές υποθέσεις, όπως θα στηριχθούν και στις διεθνείς συμφωνίες και συνθήκες. Η Κυβέρνηση μας επιθυμεί να εγκαινιάσει ένα σοβαρό διάλογο, που θα οδηγήσει σε αποκατάσταση σχέσεων εμπιστοσύνης με στόχο την επίλυση διαφορών, που υπάρχουν σήμερα, ένα διάλογο όμως, που να μην βάζει στο «ράφι» τα καίρια προβλήματα και που θα βασίζεται α-παραίτητα στο σεβασμό της Συνθήκης της Λωζάννης και ιδιαίτερα του Διεθνούς Δικαίου".
"Θα υποστηρίξουμε, αποφασιστικά και με όλες μας τις δυνάμεις, την προσπάθεια των αδελφών μας Κυπρίων για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού. Η Ελλάδα, η οποία άλλωστε είναι και εγγυήτρια δύναμη, έχει παράσχει την αμέριστη και ειλικρινή συμπαράσταση της, στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, για την εξεύρεση λύσης βιώσιμης και δίκαιης, σύμφωνης με το Διεθνές Δίκαιο, τα ψηφίσματα και τις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών και ειδικότερα με το τελευταίο ψήφισμα 649/90 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Λέμε ναι στο διάλογο, αλλά όχι στη συνέχιση ενός διαλόγου χάριν του διαλόγου. Η Ελλάδα αξιοποιώντας τη νέα παγκόσμια πραγματικότητα κάνει ό,τι μπορεί, ώστε οι δύο μεγάλες δυνάμεις να ασχοληθούν σε επίπεδο συνάντησης κορυφής με την επίλυση του Κυπριακού ως περιφερειακού προβλήματος".
"Η Κυβέρνηση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη κλίματος ειρήνης και ασφάλειας και καλής γειτονίας στο Βαλκανικό χώρο και γι' αυτό θα συνεχίσει την πολιτική της Βαλκανικής συνεργασίας, της οποίας θα επιδιώξει την διεύρυνση. Η Ελλάδα, μέσα στα πλαίσια της Κοινότητας, μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των σχέσεων των Βαλκανικών χωρών με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα".
"Με τη Σοβιετική Ένωση επιδιώκουμε την περαιτέρω βελτίωση των φιλικών μας σχέσεων σε όλους τους τομείς. Το ίδιο ισχύει και για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Οι τελευταίες εξελίξεις στην περιοχή αυτή, τις οποίες με ενθουσιασμό χαιρετίζουμε, υποβοηθούν αυτήν την πολιτική. Θα ακολουθήσουμε μία νέα δυναμική εξωτερική πολιτική στον πολιτικό, τον πολιτιστικό και ιδιαίτερα στον οικονομικό τομέα με την Ιαπωνία. Η Αυστραλία, η Κίνα και οι νέες βιομηχανικές χώρες της Άπω Ανατολής, πρέπει να προσελκύσουν επίσης το ιδιαίτερο ενδιαφέρον μας. Στη Μέση Ανατολή η Κυβέρνηση θα συνεχίσει την παραδοσιακή πολιτική ενίσχυσης των δεσμών φιλίας με όλους τους λαούς της περιοχής. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η απόφαση μας για την de iure αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ".
"Η Χώρα μας, προσπαθώντας να προαγάγει το διεθνή ρόλο της και να εκμεταλλευθεί τις σημερινές οικονομικές συγκυρίες, θα έχει φυσικό σύμμαχο τον Απόδημο Ελληνισμό. Η σύσφιξη των σχέσεων της μητέρας πατρίδας με τους Έλληνες του εξωτερικού, αποτελεί άμεσο στόχο της εξωτερικής μας πολιτικής".
Σχετικά με την Εθνική Άμυνα, οι βασικοί στόχοι της κυβέρνησής ήταν:
  1. Η μείωση των στρατιωτικών δαπανών.
  2. Η καθιέρωση της αξιοκρατίας.
  3. Η δημιουργία ενός σύγχρονου και ευέλικτου στρατού με μονάδες που να συνδυάζουν την ταχύτητα επέμβασης με την δύναμη πυρός.
  4. Διεύρυνση του κοινωνικού ρόλου των Ενόπλων Δυνάμεων.
  5. Καλύτερες συνθήκες διαβίωσης για όλες τις βαθμίδες της στρατιωτικής ιεραρχίας.
Ειδικότερα, για τα θέματα αυτά, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης τόνισε: "Η Εθνική Άμυνα ασφαλώς αποτελεί προϋπόθεση για την εθνική ανεξαρτησία της Πατρίδας μας. Η Χώρα μας δαπανά το 7% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος για την Άμυνα, ποσοστό που θεωρείται και είναι από τα υψηλότερα στον κόσμο και στόχο μας αποτελεί η μείωσή του".
"Η κυβέρνηση πιστεύει ότι στις Ένοπλες Δυνάμεις δεν έχουν θέση ο κομματισμός και οι πολιτικές σκοπιμότητες, φαινόμενα που παρουσίασαν δυστυχώς ιδιαίτερη έξαρση τα τελευταία χρόνια και σε συνδυασμό με επιζήμιους χειρισμούς στις προμήθειες πολεμικού υλικού αποδυνάμωσαν την αμυντική μας ικανότητα. Απόφαση της κυβέρνησης είναι να επιβάλει αξιοκρατία στις Ένοπλες Δυνάμεις και η αξιοκρατία να αποτελέσει το μοναδικό κριτήριο για την ένταξη και την εξέλιξη όλου του προσωπικού".
"Η δομή του στρατού μας πρέπει να εκσυγχρονιστεί. Γι' αυτό το σκοπό θα προχωρήσουμε σε βαθειά αναδιοργάνωση των Ενόπλων Δυνάμεων και σε αναδιάταξη των μονάδων. Πρόθεσή μας είναι να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τη σύγχρονη τεχνολογία και να παροπλίσουμε σταδιακά παλαιότερα συστήματα, που έχουν δυσανάλογο κόστος συντήρησης. Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνουμε δύο στόχους. Μείωση των δαπανών με ταυτόχρονη αύξηση της αποτελεσματικότητας των ενόπλων Δυνάμεων και της εθνικής μας ικανότητας και τη μείωση της θητείας στους 15 μήνες".
"Οι Ένοπλες Δυνάμεις μπορούν και πρέπει να διευρύνουν τον κοινωνικό τους ρόλο και να καταστούν χώρος επαγγελματικής καταρτίσεως και εξειδικεύσεως, αλλά και αποτελεσματικής ενημερώσεως των νέων μας για την μάστιγα των ναρκωτικών. Η κυβέρνηση ευαίσθητη στα θέματα περιβάλλοντος σχεδιάζει την μεταφορά στρατιωτικών εγκαταστάσεων από τις μεγάλες πόλεις, προκειμένου να αξιοποιηθούν οι χώροι, που θα απελευθερωθούν για τη δημιουργία σχολείων, πολιτιστικών και αθλητικών κέντρων και μεγάλων εστιών πρασίνου και αναψυχής".
"Ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις προϋποθέτουν υψηλό ηθικό με άμεση και ουσιαστική φροντίδα της πολιτείας για το ανθρώπινο δυναμικό τους. Η κυβέρνησή μας στοχεύει στο μέτρο του δυνατού σε καλύτερες συνθήκες για όλες τις βαθμίδες της στρατιωτικής ιεραρχίας. Ιδιαίτερη φροντίδα πρόκειται να δοθεί στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και υγιεινής στις μονάδες με προτεραιότητα τις παραμεθόριες περιοχές. Επίσης, έχουμε χρέος να αντιμετωπίσουμε με σύστημα και επιμονή τις ανάγκες στέγασης των αξιωματικών, των υπαξιωματικών και των οικογενειών τους".
Σχετικά με την Δημόσια Τάξη, οι βασικοί στόχοι της κυβέρνησής ήταν:
  • Η αποκατάσταση του φυσικού ρόλου της Ελληνικής Αστυνομίας, που είναι αυτός του προστάτη της ζωής και της περιουσίας των Ελλήνων πολιτών.
  • Η εμπέδωση του αισθήματος ασφαλείας και η καταπολέμηση του κοι¬νού εγκλήματος που έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις.
  • Η επέκταση της παρουσίας της Αστυνομίας στις πόλεις και η επανακαθιέρωση της πεζής περίπολου.
  • Η καταπολέμηση της εμπορίας των ναρκωτικών και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Στον τομέα των ναρκωτικών η μάχη θα δοθεί με όλα τα μέσα, γιατί είναι και η πιο δύσκολη. Θα πρέπει να υπάρξει στενή και αποτελεσμα¬τική συνεργασία με όλο τον κρατικό μηχανισμό, όπως επίσης και με τις Αστυνομίες των άλλων χωρών. Οι Υπηρεσίες Διώξεως Ναρκωτι¬κών θα πρέπει να στελεχωθούν με το πιο κατάλληλο και ικανό προ¬σωπικό και να εξοπλιστούν με τα απαραίτητα υλικοτεχνικά μέσα.
Ειδικότερα, όσον αφορά τους ανωτέρω στόχους, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επισήμανε: "Και σε ό,τι αφορά την τρομοκρατία, απαιτείται ειδική προσπάθεια αγαπητοί συνάδελφοι και αυτήν την προσπάθεια η Κυβέρνηση μας εί¬ναι αποφασισμένη να την αναλάβει. Θα δημιουργήσουμε μία σύγχρο¬νη υπηρεσία με κατάλληλο προσωπικό και μέσα και θα επιδιώξουμε προς όλες τις κατευθύνσεις τη διεθνή συνεργασία. Ακόμα θα ήθελα να πω ότι έχουμε χρέος να αντιμετωπίσουμε την ασφάλεια του οδικού δικτύου της Χώρας και να εφαρμόσουμε αυστη¬ρά τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Πρέπει η Χώρα μας να πάψει να θρηνεί «εκατόμβες» στην άσφαλτο και να έχει τον υψηλότερο δείκτη τροχαίων ατυχημάτων στην Ευρώπη. Αλλά ακόμα και κάτι άλλο, που είμαι βέβαιος ότι συγκινεί την πε¬ριοχή των Αθηνών και άλλων πόλεων. Οφείλουμε να αντιμετωπίσου¬με το κυκλοφοριακό χάος στην πρωτεύουσα και την παράνομη στάθμευση. Ταυτόχρονα, έχουμε χρέος να προστατέψουμε τον πολίτη της Α¬θήνας και των άλλων μεγάλων πόλεων από τη βάναυση παραβίαση των δικαιωμάτων του. Είναι αντιδημοκρατικό και παράλογο, καθημε¬ρινά σχεδόν, μερικές εκατοντάδες άτομα να κλείνουν το κέντρο και να ταλαιπωρούν χιλιάδες πολίτες, που τους εμποδίζουν να μεταβούν στις δουλειές τους ή να φύγουν από τις δουλειές τους. Οι όποιες κι-νητοποιήσεις ή διαμαρτυρίες μπορούν και πρέπει να γίνονται, χωρίς να παραλύουν τη ζωή της πόλης. Αυτό όμως πρέπει να ισχύσει και για το ίδιο το Κράτος, που θα δώσει το παράδειγμα. Να πάψουν οι τελετές και οι επίσημες εκδηλώσεις να διακόπτουν τόσο εύκολα σε εργάσιμες ημέρες την κυκλοφορία. Δεν θα πρέπει να δυσχεραίνεται και προπαντός να παρεμποδίζεται η κυκλοφορία από τη μετακίνηση οποιουδήποτε ανωτάτου κρατικού ή κυβερνητικού λειτουργού. Η εφαρμογή των νόμων και η προστασία του πολίτη από την αυθαι¬ρεσία, δεν είναι δυνατόν να έχει εξαιρέσεις. Γι' αυτό και δεν είμαστε διατεθειμένοι να δεχθούμε καταλήψεις ή να παρακολουθούμε αδιά¬φοροι κάθε είδους πράξεις βίας και αυθαιρεσίας. Πρέπει ακόμη να εμπνεύσουμε στον ελληνικό Λαό με κάθε τρόπο την πεποίθηση ότι η Ελληνική Αστυνομία είναι στην αληθινή υπηρε¬σία του. Χρειάζεται τη συνεργασία του για να πετύχει στο έργο της, όπως χρειάζεται και ο Λαός το έργο της για να είναι ασφαλής για τη ζωή και την περιουσία του. Πρέπει να διασφαλίσουμε την αξιοκρατία και να πάρουμε όλα τα υλικά και ηθικά μέτρα που θα δώσουν στους ανθρώπους της Ελληνικής Αστυνομίας τη δύναμη να προσφέρουν ό,τι καλύτερο μπορούν. Και θα πρέπει να προσελκύσουμε και νέα ικανά στελέχη, για να βελτιώσουμε την απόδοση της Αστυνομίας".
Σχετικά με την Δημόσια Διοίκηση, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης τόνισε, βασικοί μας στόχοι στη νέα πορεία της Δημόσιας Διοίκησης είναι:
  1. Η καθιέρωση της διαφάνειας σε όλες τις διαδικασίες και η αξιοκρατία στις προσλήψεις και την εξέλιξη των υπαλλήλων.
  2. Η αποκέντρωση των υπηρεσιών και των αποφάσεων και η απλού-στευση των μεθόδων και διαδικασιών.
  3. Η εκπαίδευση και συνεχής μετεκπαίδευση. Η εισαγωγή της πληροφορικής σαν κύριου τρόπου επικοινωνίας.
  4. Και τέλος, η ανάδειξη της διοικητικής ιεραρχίας με αυστηρά α-ξιοκρατικά κριτήρια.
Όσον αφορά τους ανωτέρω στόχους, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επισήμανε: "Με τις αλλαγές αυτές τα Υπουργεία και οι κεντρικές υπηρεσίες με-ταβάλλονται σε επιτελικά όργανα. Οι εκτελεστικές αρμοδιότητες με-ταφέρονται στην περιφέρεια, με ταυτόχρονη ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Θα προστατευθεί ο πολίτης από την αυθαιρεσία του κράτους και θα ελαχιστοποιηθούν τα εμπόδια, που θέτουν στις δρα-στηριότητες του πολίτη ο συγκεντρωτισμός και η γραφειοκρατία. Η σημερινή πραγματικότητα απαιτεί να οργανωθεί αποτελεσματικά ο συντονισμός και η συνεργασία των υπηρεσιών".
"Προϋπόθεση ασφαλώς της αξιοκρατίας είναι η αποκατάσταση και στερέωση της διοικητικής ιεραρχίας. Η πολιτική της βαθμολογικής ισοπέδωσης -το πιστεύουμε βαθύτατα αγαπητοί συνάδελφοι- οδήγησε στη διάλυση της κρατικής μηχανής. Ο δημόσιος υπάλληλος έγινε θύμα αυτής της ισοπέδωσης και δεν είναι φυσικά αυτός που φταίει. Επαναφέρουμε εξάλλου το θεσμό του γενικού διευθυντού για το συντονισμό και την αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων. Ο θεσμός αυτός εξάλλου διασφαλίζει τη συνέχεια και την αναγκαία λειτουργική αυτονομία της δημόσιας διοίκησης. Η κάλυψη των αναγκών θα γίνεται με ορθολογιστικό προγραμματισμό σε ετήσια βάση. Η πρόσληψη θα γίνεται με αυστηρά αξιοκρατικά κριτήρια, με πανελλήνιο διαγωνισμό κατά το πρότυπο των εξετάσεων για τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα".
"Ο ρόλος των διευθύνσεων οργανώσεως και μεθόδων σε κάθε Υπουργείο πρέπει να αναβαθμισθεί με στόχο τη συνεχή απλούστευση των διαδικασιών, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη βελτίωση της οργάνωσης. Σε κάθε Υπουργείο πρέπει να δημιουργηθούν διευθύνσεις ανάλυσης και σχεδιασμού στρατηγικής και τακτικής. Πρέπει να απλουστευθούν οι διαδικασίες. Η αρμοδιότητα και η απόφαση πρέπει να εξαντλείται κατά το δυνατόν στα πλαίσια της ίδιας της υπηρεσίας και βέβαια να μη φθάνουν όλα στην κορυφή, μέχρι του Υπουργού. Κάθε έγγραφο πρέπει να έχει το πολύ τρεις υπογραφές. Τελευταία είδα έγγραφο με 17 υπογραφές".
"Η δημόσια διοίκηση για να γίνει αποτελεσματική και έντιμη χρειάζεται οπωσδήποτε ενίσχυση των υπαρχόντων θεσμών, αλλά και νέους θεσμούς.
Συγκεκριμένα:
  1. Θα επανασυσταθεί το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Το Κράτος φτιάχνει τους νόμους, οφείλει λοιπόν και να τους τηρεί και να τους εφαρμόζει πρώτα το ίδιο και χρειάζεται για το σκοπό αυτό την αμερόληπτη συμβουλή και καθοδήγηση ενός τέτοιου οργάνου.
  2. Ενίσχυση και εκσυγχρονισμός του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με έμφαση στο έλεγχο δαπανών και επέκταση του εκτάκτου ελέγχου στις δημόσιες επιχειρήσεις. Το τονίζω ιδιαίτερα.
  3. Ίδρυση συμβουλίου δημοσίας διοίκησης, που θα επιφορτισθεί με τη διαδικασία του συνεχούς εκσυγχρονισμού της δημοσίας διοίκησης".
"Η τοπική αυτοδιοίκηση ως πρωταρχικό κύτταρο της δημοκρατίας ενισχύεται από την Κυβέρνηση, με τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων και των αντιστοίχων πόρων. Στόχος είναι όλες οι τοπικές υποθέσεις να ανήκουν στη δική της αρμοδιότητα. Για την επίτευξη της οικονομικής αυτάρκειας των δήμων και κοινοτήτων η Κυβέρνηση θα ενισχύσει τους ειδικούς πόρους και θα βελτιώσει τις διαδικασίες βεβαιώσεως και εισπράξεως των εσόδων. Η συνένωση των κοινοτήτων από την Κυβέρνηση μας θα γίνει μόνο προαιρετικά, αλλά θα καθιερώσουμε ισχυρά κίνητρα. Ο δεύτερος βαθμός τοπικής αυτοδιοίκησης αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης μέριμνας για όλα τα Κόμματα. Η Κυβέρνηση έχει χρέος να εξασφαλίσει όλα τα μέσα για την αποτελεσματική λειτουργία του θεσμού στο πλαίσιο των προσφάτων νομοθετικών ρυθμίσεων, οι οποίες ψηφίστηκαν ομόφωνα και οι οποίες θα βελτιωθούν στην πράξη εάν και εφόσον αυτό παρουσιασθεί αναγκαίο". Κατά την αναφορά του στα ζητήματα της Εθνικής Οικονομίας, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης εστίασε στην ζοφερή πραγματικότητα που παρουσίαζε η Ελληνική Οικονομία. Σε πολλά δε ζητήματα, οι αναφορές του αποδείχτηκαν προφητικές. Συγκεκριμένα, ανέφερε: "Πιστεύω ότι δεν υπάρχει κανείς πια που να αμφιβάλει ότι η ελληνική οικονομία περνάει την χειρότερη κρίση στη μεταπολεμική της ιστορία. Ενώ επί μία 25ετία ακολουθούσε μία έντονα αναπτυξιακή τροχιά, από το 1981 και μετά βυθίζεται στο τέλμα του στασιμοπληθωρισμού. Και όλα αυτά σε μία ιδιαίτερα ευνοϊκή διεθνή συγκυρία και σε μία περίοδο που έχουν εισρεύσει 11 δις δολάρια δωρεάν ενισχύσεις από την ΕΟΚ. Έτσι, ενώ στην περίοδο προ του 1981 η απόσταση που μας χώριζε από τους πιο ανεπτυγμένους εταίρους μας στην Κοινότητα μειωνόταν σταθερά, τα τελευταία χρόνια αυξάνεται με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις για το επίπεδο της ζωής του Λαού, αλλά και για το μέλλον της Χώρας μας. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα των ανερμάτιστων και περιστασιακών αυτοσχεδιασμών και ιδεολογικών προκαταλήψεων, που χαρακτήριζαν την άσκηση της οικονομικής πολιτικής την τελευταία οκταετία".
"Η οικονομική μας κατάσταση έχει περιγραφεί με τα μελανότερα χρώματα στις πρόσφατες εκθέσεις ΟΟΣΑ, ΕΟΚ, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της υπερκομματικής επιτροπής Αγγελόπουλου. Η Κοινότητα μάλιστα αναγκάστηκε να απευθύνει στον πρώην Πρωθυπουργό, καθηγητή κ. Ζολώτα, δια του Προέδρου της κ. Ντελόρ, την αυστηρότερη προειδοποίηση που έχει ποτέ κάνει σε κράτος-μέλος, στην οποία αναφέρεται ότι αν δεν ληφθούν επειγόντως δραστικά μέτρα, κινδυνεύει η πιστοληπτική ικανότητα της Χώρας, αλλά και η συμμετοχή της στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης".
"Το δημόσιο χρέος υπερδεκαπλασιάσθηκε στην 8ετία και υποθηκεύθηκε έτσι το μέλλον μας. Το ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών στην 8ετία 1962-1969, παρά την απουσία πετρελαϊκής κρίσεως και την εισροή 11 δις δολαρίων από την ΕΟΚ, είχε συνολικό έλλειμμα που διαμορφώθηκε τελικά στα 15,7 δις δολάρια. Ο πληθωρισμός την ίδια περίοδο ήταν και είναι υπερτριπλάσιος του μέσου όρου των χωρών της ΕΟΚ και η αποεπένδυση ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της οικονομίας, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση της παραγωγικότητας και την κατακόρυφη πτώση της ανταγωνιστικότητας. Κυρίαρχο, όμως, ήταν -και αυτό ομολογείται από όλες τις πλευρές-και παραμένει κυρίαρχο- το πρόβλημα της διόγκωσης του ελλείμματος του δημόσιου τομέα, που διαμορφώθηκε σε τραγικά ποσοστά πάνω από 20% του ακαθαρίστου εθνικού προϊόντος το 1989". Κατά την παρουσίαση του οικονομικού προγράμματος της κυβέρνησής του ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, έθεσε ως πρώτη προτεραιότητα τη σταθεροποίηση της οικονομίας και την μείωση των δημοσίων ελλειμμάτων και του πληθωρισμού, ενώ παράλληλα παρουσίασε συγκεκριμένες προτάσεις ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την οικονομική ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό της χώρας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, ενόψει της ευρωπαϊκής πρόκλησης του 1992. Συγκεκριμένα, ανέφερε: "Η πολιτική μας για την έξοδο από την κρίση στηρίζεται σε δύο σκέλη. Τη σταθεροποίηση και την ανάπτυξη. Οι άξονες της πολιτικής μας είναι:
  1. H σταδιακή άρση των μακροοικονομικών ανισορροπιών με πρώτο μέλημα την αντιμετώπιση του τεράστιου δημοσιονομικού ελλείμματος.
  2. O εμπλουτισμός και ο τεχνολογικός εκσυγχρονισμός του παραγωγικού δυναμικού της Χώρας. Επιτακτική, σήμερα, είναι η ανάγκη για βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας, για νέες επενδύσεις, με έμφαση στην έρευνα, στην εκπαίδευση.
  3. Τρίτον, η άρση των διαρθρωτικών αδυναμιών με μέτρα απελευθέρωσης των αγορών και εκσυγχρονισμού των θεσμών.
Ο πρωταρχικός μας σκοπός είναι η οικονομική ανάπτυξη με ταχείς ρυθμούς. Μόνο έτσι θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις και θα προκύψουν οι πόροι για την ταχύτερη αύξηση του πραγματικού εισοδήματος των εργαζομένων, την άσκηση ουσιαστικής κοινωνικής πολιτικής, την αντιμετώπιση της ανεργίας με τη δημιουργία νέων θέσεων".
"Για τη δημοσιονομική πολιτική έχω να πω τα εξής: Η μείωση των ελλειμμάτων του δημόσιου τομέα αποτελεί, όπως είπα και πρωτύτερα, επιτακτική ανάγκη. Στόχος μας είναι οι δανειακές ανάγκες του κρατικού προϋπολογισμού να περιοριστούν σταδιακά στο μισό περίπου του σημερινού ποσοστού και να φθάσουν γύρω στα 10% του ΑΕΠ στο τέλος του 1992. Αυτό για να το πετύχουμε πρέπει να μειώσουμε τις δαπάνες και να αυξήσουμε τα έσοδα. Η μείωση των δαπανών θα προέλθει από:
  1. Την οικονομική αυτονόμηση των δημόσιων επιχειρήσεων, με τη διακοπή της επιχορήγησης τους από τον προϋπολογισμό και το δραστικό περιορισμό και τον αυστηρό έλεγχο της χρηματοδότησης τους με εγγύηση του δημοσίου. Για τους σιδηροδρόμους και τις αστικές συγκοινωνίες θα υπάρξουν ειδικές ρυθμίσεις. Εκεί τα θέματα έχουν διαφορετική μορφή. Στους συγκοινωνιακούς φορείς θα καταργηθούν σε τακτό χρόνο όλα τα ελευθέρας και στον ευρύτερο χώρο των δημοσίων επιχειρήσεων θα καταργηθούν επίσης σε τακτό χρόνο όλα τα προνόμια και οι απαλλαγές.
  2. Την εξυγίανση των ασφαλιστικών ταμείων θα επιδιώξουμε και ο προϋπολογισμός αναλαμβάνει μόνο το κόστος της κοινωνικής πολιτικής του Κράτους.
  3. Την οικονομική αυτονόμηση και του συνεταιρισμού. Το Κράτος και η Αγροτική Τράπεζα θα συμπεριφέρονται προς τους συνεταιρισμούς ως προς συλλογικά επιχειρηματικά όργανα επί ίσοις όροις με άλλες επιχειρήσεις ή ομάδες παραγωγών.
  4. Οι προβληματικές και οι θυγατρικές εταιρείες των τραπεζών του δημοσίου τομέα θα μεταβιβασθούν με διαφανείς διαδικασίες στον ιδιωτικό τομέα ή θα εκκαθαριστούν.
Η εφαρμογή, αγαπητοί συνάδελφοι, της παραπάνω πολιτικής ξεκα¬θαρίζει τη σχέση μεταξύ Κράτους και ΔΕΚΟ και περιορίζει την επι¬χειρηματική δράση του Κράτους παντού αλλού, πέρα από την κοινή ωφέλεια στην οποία παραμένει. Η αύξηση, εξ άλλου, των εσόδων -το δεύτερο σκέλος που αναφέρθηκα- θα προκύψει από την περιστολή της φοροδιαφυγής, τη μείωση της φοροκλοπής και την άμεση αύξηση ορισμένων συντελε¬στών στους έμμεσους φόρους. Από την επιβολή ειδικής εισφοράς στα καθαρά έσοδα των επαγγελματιών και τα κέρδη των επιχειρήσεων, εξαιρουμένων αυτών που επανεπενδύονται. Από την απόδοση του φό¬ρου αυτομάτου υπερτιμήματος και την εφαρμογή των τεκμηρίων και του «πόθεν έσχες», που καθιερώθησαν με τον τελευταίο φορολογικό νόμο, που ομόφωνα ψηφίσαμε. Από την ανάπτυξη και διάθεση ανεκμε¬τάλλευτων εκτάσεων του δημοσίου με τη διάθεση κτηματικών ομολο¬γιών με αντίκρισμα γη".
Σε σχέση με την Νομισματική πολιτική: "Η πολιτική μας, που έχει έντονο αναπτυξιακό χαρακτήρα, αποβλέπει στη μείωση του κόστους του χρήματος, και αυτό θα το πετύχουμε μόνο -δεν υπάρχει άλλος τρόπος- με το δραστικό περιορισμό των ελλειμμάτων. Σταθερή μας απόφαση παραμένει, παρά ταύτα, να ενταχθεί η δραχμή στο μηχανισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος και να απελευθερωθεί το συνάλλαγμα. Όμως, προϋπόθεση γι' αυτά είναι η μείωση του πληθωρισμού και φυσικά η εφαρμογή αντιπληθωριστικής νομισματικής πολιτικής".
"Η αναπτυξιακή μας πολιτική στηρίζεται:
  • Στο ξεκαθάρισμα και στη δημιουργία σταθερών κανόνων λειτουργίας της οικονομίας.
  • Στην αποκρατικοποίηση της οικονομίας και στην ενδυνάμωση των κανόνων της αγοράς.
  • Στη μεταφορά πόρων από την κατανάλωση στις επενδύσεις.
  • Στην απελευθέρωση των αγορών και στον υγιή ανταγωνισμό.
  • Στον εκσυγχρονισμό δομών και θεσμών της οικονομίας."
"Η πολιτική της Κυβέρνησης, κύριοι συνάδελφοι, στηρίζει την αναπτυξιακή προσπάθεια, κυρίως την παραγωγική πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα. Σκοπεύει στην απελευθέρωση των δημιουργικών δυνάμεων του Έλληνα με ταυτόχρονα απαλλαγή της οικονομικής ζωής από το σύμπλεγμα του κρατικού παρεμβατισμού. Βασίζει την καλή λειτουργία της οικονομίας στον ελεύθερο ανταγωνισμό και την άμιλλα υπό συνθήκες ίσων ευκαιριών για όλους. Προσδιορίζει σαφώς το ρόλο που καλείται να παίξει ο δημόσιος τομέας στην αναπτυξιακή διαδικασία".
"Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας δεν πρέ¬πει να το ξεχνούμε ότι αποτελεί άλλωστε ουσιαστική προϋπόθεση για να μπορέσει η Ελλάδα μας να συμμετάσχει με αξιώσεις στο διεθνή καταμερισμό των έργων, στις συνθήκες δηλαδή που διαμορφώνονται στη διεθνοποιημένη πλέον οικονομία και πάντως μέσα στο χώρο της Ευρώπης που οικονομικά ενώνεται πριν από την 1 Ιανουαρίου 1993. Ο δυναμικός τομέας, που ωθεί πια την ανά¬πτυξη είναι ο τομέας των παραγωγικών υπηρεσιών: Τράπεζες, ασφά¬λειες, εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου, χρηματιστηριακές εταιρείες, πληροφορική, ναυτιλιακές εργασίες, οι νέες μορφές του συ¬νεδριακού πολιτισμικού και θαλασσίου τουρισμού. Η Κυβέρνηση μας δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην ανάπτυξη αυ¬τών των υπηρεσιών, γιατί αποτελούν άμεση απάντηση στο πρόβλημα της ανεργίας των νέων. Δεν απαιτούν επενδύσεις ή πολύ λίγες και ούτε απαιτούν χρονοβόρες διαδικασίες. Τα αναγκαία μέτρα για τη δημιουργία των προϋποθέσεων αυτής της ανάπτυξης είναι -και έχουμε αποφασίσει να τα πάρουμε:
  • Η απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος από τους αναχρονιστικούς περιορισμούς και την κηδεμονία του Κράτους.
  • Η απελευθέρωση της αγοράς συναλλάγματος, μόλις οι συνθήκες το επιτρέψουν.
  • Ο εκσυγχρονισμός του τηλεπικοινωνιακού μας δικτύου, που έμεινε απελπιστικά πίσω όλα αυτά τα χρόνια. Η βελτίωση των τηλεπικοινωνιών θα έχει ευεργετικά αποτελέσματα, άλλωστε, σε ολόκληρη την οικονομία.
Η λήψη αυτών των μέτρων σε συνδυασμό με την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της διεθνούς οικονομικής κοινότητας στο μέλλον της Ελλάδος, θα έχουν ως αποτέλεσμα την ανάδειξη της Χώρας μας σε οικονομικό και ναυτιλιακό κέντρο της ΕΟΚ σε όλο το χώρο της Μέ¬σης Ανατολής και των Βαλκανίων. Το πλούσιο σε προσόντα ανθρώπινο δυναμικό μας και η στρατηγι¬κή μας θέση σ' αυτό το χώρο, εγγυώνται την επιτυχία αυτής της προ¬σπάθειας κατά το πρότυπο της ελληνικής ναυτιλίας. Το έπαθλο θα είναι πέραν όλων των άλλων και η δημιουργία 100.000 νέων θέσεων εργα¬σίας, δυναμικών και καλοπληρωμένων, για νέους και για νέες της Χώρας. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, για την Κυβέρνηση η ταχύρυθμη οι-κονομική ανάπτυξη -όπως είμαι βέβαιος και για όλους μας- δεν απο¬τελεί αυτοσκοπό, αλλά προϋπόθεση και μέσο κοινωνικής προόδου. Η κοινωνία μας έχει χρέος να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την παραγωγική απασχόληση των εκατοντάδων χιλιάδων ανέργων. Το κλειδί προς τούτο -σ' αυτό πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι μας- εί¬ναι η πραγματοποίηση επενδύσεων. Η προσέλκυση τους όμως, προϋ¬ποθέτει μια πιο ευέλικτη και εύκαμπτη αγορά εργασίας, για να μπορεί να προσαρμόζεται στις δομικές αλλαγές που προκαλούν, η οικονομι¬κή κρίση, η τεχνολογική εξέλιξη και προπαντός ο διεθνής ανταγωνι¬σμός, που δεν είναι πλέον ανταγωνισμός της ΕΟΚ, θα είναι αύριο ανταγωνισμός των γειτονικών μας χωρών, των βαλκανικών και των ανατολικών χωρών. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να υπογραμμίσω δύο θέσεις μας:
  • Πρώτον, επιμηκύνουμε -και αυτό αποτελεί μεγάλη θυσία του Κράτους -από 7 σε 12 μήνες το χρόνο καταβολής του επιδόματος ανεργίας.
  • Δεύτερον, δεσμευόμαστε ότι το όριο των ομαδικών απολύσεων θα παραμείνει στα σημερινά επίπεδα, όπως ορίζει ο νόμος.
Για να κάνουμε όμως την αγορά της εργασίας ευέλικτη θα στηρί¬ξουμε το θεσμό της μερικής απασχόλησης, κατοχυρώνοντας βέβαια τα δικαιώματα του εργαζόμενου. Αυτό σημαίνει ότι ο μερικώς απασχολούμενος θα έχει ιατροφαρμακευτική και συνταξιοδοτική κάλυψη".
Σε σχέση με την Γεωργία, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης τόνισε:
"Επιδίωξη μας είναι -και βεβαίως σ' αυτό συμφωνούμε όλοι- δυναμική γεωργία, με σύγχρονη τεχνολογία και οργάνωση πα¬ραγωγής, που θα παράγει ανταγωνιστικά προϊόντα που θα ζητούνται στην εγχώρια και εξωτερική αγορά και δε θα προορίζονται για τις χω¬ματερές. Ακόμα επιδίωξη μας είναι να γίνει ο Έλληνας γεωργός σύγ¬χρονος επιχειρηματίας, μεγάλος ή μικρός αδιάφορο. Πρέπει να είναι καλά οργανωμένος και αποτελεσματικός στην παραγωγή του για να μπορεί να στέκεται ισάξια δίπλα στον αγρότη των άλλων χωρών στην ΕΟΚ και να είναι πλαισιωμένος απο θεσμούς που θα τον βοηθούν και θα τον προστατεύουν ενεργά".
Ειδικότερα, επεσήμανε ορισμένους σημαντικούς στόχους για την Γεωργία που σύμφωνα με την άποψή του ήταν εφικτοί στη συγκυρία της εν λόγω εποχής. Συγκεκριμένα ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης τόνισε:
"Η αγροτική γη πρέ¬πει να περιέλθει στους ακτήμονες αγρότες. Το κράτος θα διανείμει πρώτα τη δική του γη και σε συνεργασία με την εκκλησία θα μοιράσει στους ακτήμονες αγρότες την αγροτική μοναστηριακή και εκκλησια¬στική γη. Επιπλέον οι νέοι αγρότες θα υποβοηθηθούν να αποκτήσουν αγρο¬τική γη με άνετη χρηματοδότηση που θα μπορεί να φθάσει μέχρι και το 100%. Δωρεάν εν μέρει επιχορήγηση και δάνειο. Θα επιλυθεί με γρήγορη αποκεντρωμένη διαδικασία το χρονίζον πρό-βλημα αμφισβήτησης από το κράτος της ιδιοκτησίας των ιδιωτών σε αγροτικές εκτάσεις. Είναι η μεγάλη πληγή της Ελλάδας ενάμιση αιώ¬να τώρα. Στους δικαιούχους θα δοθούν οριστικοί, μεταβιβάσιμοι τί¬τλοι ιδιοκτησίας ύστερα από αποκεντρωμένη γρήγορη διαδικασία. Σε όλη δε τη Χώρα θα πρέπει, να γίνει σαφής διαχωρισμός των ζωνών χρήσης γης, (γεωργική γη, βοσκότοποι, δάση, λοιπές χρήσεις) και να προχωρήσουμε. Αρχίζουμε να επιχειρούμε επιτέλους το κτηματολό¬γιο αγροτικών εκτάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση, αγαπητοί συνάδελφοι -και πρέπει να το τονίσω ιδιαίτερα αυτές τις ημέρες- δίνεται στην επέκταση και βελτίωση των αρδεύσεων, στη χρήση του νερού της Ελλάδος, στην εκτέλεση μικρών και μεγάλων αρδευτικών έργων σε όλη τη Χώρα, τα οποία άλλωστε θα διευκολύνουν και την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών. Με τα κα¬τάλληλα έργα αξιοποίησης και διαφύλαξης των υδάτινων πόρων θα πρέπει να προστατευθεί η γεωργική παραγωγή σε περιόδους ανομ¬βρίας σαν κι αυτή που δυστυχώς περνούμε τώρα. Για να εξασφαλι¬σθεί και ο εφοδιασμός της αγοράς σε προϊόντα και το αγροτικό εισόδημα, πρέπει επιτέλους να λήξει η απαράδεκτη οπισθοδρόμηση που ζήσαμε τα τελευταία χρόνια στις δημόσιες επενδύσεις στη γεωργία. Η στήριξη και η ανάπτυξη υγειών συνεταιρισμών θα αποτελέσει βα¬σικό μέλημα της Κυβέρνησης. Η Κυβέρνηση επίσης θα εφαρμόσει το πρόγραμμα τοπικών αγορών και εκσυγχρονισμού και επέκτασης των κεντρικών αγορών με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα. Κανείς δεν μπο¬ρεί να είναι ευχαριστημένος από τον τρόπο με τον οποίο προχώρησε τα τελευταία χρόνια. Ακόμη θα ήθελα να τονίσω ότι η Κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στη στήριξη της κτηνοτροφίας και της αλιείας και ιδιαίτερα στην ανά¬πτυξη των ορεινών και προβληματικών περιοχών. Και θεωρώ χρέος να επαναλάβω τη δέσμευση που έχουμε αναλάβει για τη γενναία ρύθ¬μιση των κτηνοτροφικών χρεών, σύμφωνα με το πρόγραμμα που έ¬χουμε αναγγείλει. Ακόμη θα ήθελα να πω ότι οι απόμαχοι της γης ασφαλώς αξίζουν καλύτερους όρους ζωής και είναι οι μόνοι που επί πολλά χρόνια δεν πήραν αύξηση. Γι' αυτό παρά την εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση της οικονομίας η Κυβέρνηση θα προχωρήσει σε αύξηση 2000 δραχμών α¬πό 1.1.91. Θα καταβάλουμε όμως ιδιαίτερη προσπάθεια, εάν και εφό¬σον οι συνθήκες το επιτρέψουν, να πραγματοποιηθεί και συντομότερα αυτή η αύξηση. Η αύξηση φυσικά θα είναι το πρώτο βήμα, γιατί η ανά¬καμψη της οικονομίας πρέπει να ελπίζουμε ότι θα επιτρέψει την ου¬σιαστική βελτίωση".
Κατά την αναφορά του στην εμπορική ναυτιλία, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης τόνισε:
"Η Κυβέρνηση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συμβολή της εμπορικής ναυτιλίας στην οικονομική ανάπτυξη της Χώρας. Είναι γι' αυτό το λόγο αποφασισμένη να λάβει γενναία μέτρα, ώστε να γίνει η ελληνική Σημαία διεθνώς ανταγωνιστική και να παλινοστήσουν τα ελληνόκτητα πλοία. Τα μέτρα θα λαμβάνουν υπόψιν τις νέες συνθήκες που επικρατούν στο διεθνή ναυτιλιακό χώρο και την πολιτική που εφαρμόζουν αντα¬γωνίστριες χώρες, όπως είναι η Νορβηγία και η Δανία. Η βελτίωση εξάλλου των τηλεπικοινωνιών, η απλούστευση των γραφειοκρατικών διαδικασιών και η σταδιακή απελευθέρωση της αγοράς συναλλάγμα¬τος, θα συμβάλουν ώστε να καταστεί ο Πειραιάς σύγχρονο ναυτιλια¬κό κέντρο. Και είναι φυσικό πως θα δημιουργήσει πλήθος παραλλήλων συνα¬φών δραστηριοτήτων, με αύξηση της απασχόλησης και του εισο¬δήματος. Ακόμη, θα ήθελα να τονίσω την ανάγκη αναβάθμισης και εκσυγχρο-νισμού της ναυτικής εκπαίδευσης, που πρέπει να είναι στόχος μας. Θα ήθελα ακόμη να τονίσω ότι η Κυβέρνηση περιβάλλει με ιδιαίτε¬ρη στοργή τους ναυτεργάτες μας και θα αντιμετωπίσει με κατανόηση και με διάλογο τα προβλήματα τους. Και θα πω ότι η εξυγίανση του NAT πρέπει να αποτελέσει στόχο μας -δεν μπορώ δυστυχώς να αναλύσω περισσότερο το θέμα-και ότι η Κυβέρνηση θα εγγυηθεί οπωσδήποτε στους απόμαχους της ναυτικής εργασίας τη σύνταξη που παίρνουν σήμερα".
Για το νευραλγικό τομέα της Παιδείας ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε αναφέρει:
"Πιστεύω ότι συμφωνούμε στη διαπίστωση, ότι η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η παιδεία μας είναι, όχι απλώς ανησυχητική, αλ¬λά κυριολεκτικά δραματική. Τα παιδιά μας δε μαθαίνουν γράμματα, αγαπητοί συνάδελφοι. Τα πτυχία είναι χωρίς αντίκρισμα. Έχουμε α-ποκοπεί από τις διεθνείς εξελίξεις στους τομείς της Γνώσης και της Παιδείας. Η Κυβέρνηση μας πιστεύει ότι η χάραξη μιας σύγχρονης εκπαιδευτικής πολιτικής επιβάλλεται να επεκτείνεται χρονικά πέρα από την κυβερνητική 4ετία, με στόχο να προετοιμάσουμε τους πολί¬τες του 2000. Και είμαι βέβαιος ότι συμφωνείτε όλοι, ότι πρέπει να θεωρήσουμε την παιδεία υπόθεση εθνική.
Είναι συνεπώς επιτακτικά αναγκαίο, οι κατευθυντήριοι άξονες της εκπαιδευτικής πολιτικής να είναι της ευρύτερης δυνατής πολιτικής και κοινωνικής αποδοχής, ώστε να παραμένουν σταθεροί και να μην μεταβάλλονται όταν αλλάζουν οι κυβερνήσεις ή ακόμα όταν αλλάζουν και οι Υπουργοί Παιδείας στην ίδια κυβέρνηση. Μονομερείς ιδεολο¬γικές ή κομματικές επιλογές, καθώς και φαινόμενα συντεχνιακής νο¬οτροπίας δεν έχουν θέση στο χώρο της παιδείας και δεν πρόκειται να γίνουν ανεκτά".
Για την αναμόρφωση της Παιδείας στην Ελλάδα μάλιστα, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κατέθεσε στο Ελληνικό κοινοβούλιο συγκεκριμένη πρόταση. Οι κύριες κατευθύνσεις και επιλογές αυτής της πρότασης ήταν οι ακόλουθες:
  • Η ριζική αναμόρφωση των προγραμμάτων και των βιβλίων σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Τα σχολικά βιβλία θα πρέπει να απαλ¬λαγούν από ανακρίβειες και από τη βάναυση ιδεολογική μονομέρεια, που τα χαρακτηρίζει. Και πρέπει ασφαλώς να επιδιωχθεί και να επιτευχθεί η σταδιακή κατάργηση του πνευματικού μονοπωλίου του ενός βιβλίου, σ' όλην τη βαθμίδα της εκπαίδευσης.
  • Η άμεση καθιέρωση της λειτουργίας υψηλού επιπέδου μεταπτυχιακών σπουδών και η ενίσχυση της έρευνας στην ανώτατη παιδεία.
  • Η επιδίωξη της ίδρυσης μη κρατικών ιδιωτικών ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, με βάση το ισχύον δίκαιο της Κοινότητος και την εν καιρώ αναθεώρηση του σχετικού άρθρου του Συντάγματος. Διότι έτσι, όχι μόνο θα αναπτυχθούν συνθήκες δημιουργικού ανταγωνι¬σμού στην ανώτατη παιδεία, αλλά και θα δοθεί λύση στο τεράστιο κοι¬νωνικό πρόβλημα των χιλιάδων ελληνικών οικογενειών και των παιδιών τους, που καταφεύγουν σε απίθανες χώρες για σπουδές στο εξωτερικό.
Στο ίδιο πλαίσιο ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης συνέχισε:
"Παράλληλα θα διευρύνουμε την αυτονομία της τριτοβάθμιας εκπαί-δευσης. Και θα διευκολύνουμε το δημιουργικό ανταγωνισμό ανάμε¬σα στα ιδρύματα της, ανταγωνισμό που κατ' εξοχήν θα γίνει, όταν εφαρμόσουμε την πολιτική που πρωτύτερα ανέφερα. Πρέπει να αναμορφωθεί και να διευρυνθεί το σύστημα υποτροφιών για τους καλύτερους και οικονομικά ασθενέστερους. Τα ΤΕΙ πρέπει να μετεξελιχθούν σε ιδρύματα ανώτατης παιδείας, με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες τους και τον τεχνολογικό τους χα¬ρακτήρα. Πρέπει να συνδεθεί η παιδεία με την παραγωγή και τις ανάγκες της οικονομίας με μέτρα, όπως η δημιουργία ενός νέου ενιαίου συστήμα¬τος επαγγελματικής κατάρτισης, με ειδικά προγράμματα, κυρίως για αποφοίτους Γυμνασίων και Λυκείων. Να καθιερωθεί, αγαπητοί συνάδελφοι, σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθ-μίδες η περισσότερη και όχι λιγότερη προσπάθεια , η αξιολόγηση με αντικειμενικά και αδιάβλητα κριτήρια και διδασκόντων και διδασκο-μένων. Να επαναφερθεί η βαθμολογία στα δημοτικά σχολεία. Να ενισχυθεί η διδασκαλία ξένων γλωσσών και πρέπει φυσικά να επιδιώξουμε την πρωινή βάρδια. Επιδίωξη μας είναι να διαμορφωθούν καλύτερες αναλογίες εκπαι-δευτικών προς εκπαιδευόμενους και να αναβαθμισθεί η θέση του Έλ¬ληνα εκπαιδευτικού οικονομικά, κοινωνικά και επαγγελματικά".
Μιλώντας για την Παιδεία ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και σε δύο ειδικότερες αναφορές που σχετίζονταν και με τα εθνικά θέματα. Ειδικότερα ανέφερε:
"Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, θα ήθελα να μου επιτρέψετε να κάνω δύο ειδικότερες αναφορές σε κατ' εξοχήν εθνι¬κά θέματα. Στο θέμα της γλώσσας και στο θέμα της Ορθόδοξης Εκ¬κλησίας. Η γλώσσα μας είναι το θεμέλιο για την πνευματική ανάπτυξη και την κατοχύρωση της πολιτιστικής ταυτότητας του Λαού μας. Σήμερα το πρόβλημα είναι η προστασία της γλώσσας από τον εκβαρβαρισμό και η καλλιέργεια της. Και αυτό μπορεί να γίνει με συντονισμένη προ¬σπάθεια. Δεν απαιτεί χρήματα στην οποία καλούμε όλους να βοηθή¬σουν. Η μελέτη και η διδασκαλία της γλώσσας μας, σε όλες τις μορφές της ιστορικής της εξέλιξης, είναι το κύριο μέσο για την εκπλήρωση του σκοπού αυτού. Όσον αφορά το δεύτερο θέμα η Ελλάδα ασφαλώς είναι Χώρα ό¬που συνταγματικά είναι κατοχυρωμένη η ανεξιθρησκεία και εμείς οι Έλληνες έχουμε επιβεβαιώσει στην ιστορία μας ότι σεβόμαστε και τιμούμε όλα τα θρησκευτικά δόγματα . Η Ορθοδοξία, όμως, αποτελεί στήριγμα του ελληνικού Έθνους. Η Ορθοδοξία μπορεί και πρέπει να παίξει σημαντικό ρόλο, ιδιαίτερα σήμερα, στα πλαίσια των κοσμογο¬νικών αλλαγών που συντελούνται γύρω μας στα Βαλκάνια, στην Ανα¬τολική Ευρώπη και στην Σοβιετική Ένωση. Αποτελεί πνευματική δύναμη με παγκόσμια διάσταση και ασφαλώς συμπαραστάτη του Κρά¬τους στα εθνικά μας θέματα. Οι σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας πρέπει να είναι ομαλές και α-διατάρακτες. Δε βλέπω γιατί να μην είναι. Για μας ισχύει μία αρχή: Λιγότερη παρέμβαση του Κράτους στην Εκκλησία. Μέσα στα πλαίσια του Συντάγματος και των ιερών κανόνων θα παράσχουμε στην Εκκλη¬σία μας και στον Κλήρο κάθε βοήθεια για την εκπλήρωση της απο¬στολής τους".
Σε σχέση με τον Πολιτισμό, τον Αθλητισμό και το Περιβάλλον ανέφερε: "Η πολιτική μας στα προβλήματα του πολιτισμού στηρίζεται σε δύο βασικές διαπιστώσεις.
  • Ζούμε σε μία εποχή κατά την οποία λαοί και έθνη απορρίπτουν την ομοιομορφία η οποία τους είχε επιβληθεί για δεκαετίες και αναζητούν τη δική τους ιστορική συνέχεια και ταυτότη¬τα. Ο άνθρωπος γίνεται και πάλι σήμερα το επίκεντρο της σύγχρο¬νης κοινωνίας. Στη σημερινή πολιτική, οικονομική και ηθική κρίση της Χώρας, η αναβάθμιση του πολιτισμού πρέπει να είναι πολύπλευρη. Η Ελλάδα δεν μπορεί νa είναι υπερήφανη μόνο για το πολιτιστικό της παρελθόν. Οφείλει να δημιουργήσει τις συνθήκες για να είναι υπερή¬φανη και για το πολιτιστικό της παρόν.
  • Ο πολιτισμός σήμερα δεν μπορεί να ανθίσει χωρίς την αναβάθμιση της δημοκρατίας και των θεσμών της. Και εάν δεν στηριχθεί στη γνή¬σια εθνική μας φυσιογνωμία και στο άτομο-δημιουργό είναι υποχρέ¬ωση της Πολιτείας να αναγνωρίσει, να συνδράμει και να τιμήσει τους ανθρώπους των γραμμάτων και της τέχνης και να προωθήσει με συ¬γκεκριμένα κίνητρα την πολιτιστική δημιουργία, ιδιαίτερα των νέων.
Ξεκινώντας από τις αρχές αυτές πιστεύω ότι στον τομέα του πολι¬τισμού μπορούμε με λίγα οικονομικά μέσα να πετύχουμε πολλά γιατί έχουμε αυτό που οι άλλοι λαοί με αγωνία μας ζητούν. Έχουμε τη δική μας πλούσια πολιτιστική παράδοση, αλλά και σύγχρονη παρουσία. Έχουμε μνημεία ιστορικά και σημερινά επιτεύγματα πνευματικά και καλλιτεχνικά. Στόχος μας θα είναι λοιπόν όλη η πολιτιστική φυσιο¬γνωμία της Χώρας μας να προστατευθεί και να αξιοποιηθεί και να α¬ποτελέσει το σύγχρονο πρόσωπο της Ελλάδος στην ενωμένη Ευρώπη φροντίζοντας ταυτόχρονα αυτά που μας παραδίνονται να μείνουν ά¬θικτα και για τις επόμενες γενεές. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε δύο τομείς.
  • Στον τομέα της τέχνης: πολιτική μας είναι να συνδυάσουμε την αναγκαία αναβάθμιση με την προώθηση μορφών καλλιτεχνικής έκτασης υψηλού επιπέδου, που να μπορούν όμως να συγκινήσουν και να επηρεάσουν γόνιμα το ευ¬ρύτερο κοινό και
  • στον παραμελημένο τομέα του βιβλίου, το οποίο είναι ιδιαίτε¬ρα για την νεολαία μας το καλύτερο αντιστάθμισμα στη συχνά ισοπεδωτική πολιτιστική επίδραση της τηλεόρασης και του βίντεο, πρέπει να εγκύψουμε με στοργή και με αγάπη.
Αυτονόητη προτεραιότητα, αγαπητοί συνάδελφοι, της Κυβέρνησης μας είναι οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1996 που θα αποτελέσουν τη με¬γάλη πρόκληση για την αναβάθμιση της διεθνούς παρουσίας της Χώ¬ρας μας και τον εκσυγχρονισμό μας σε πολλούς τομείς με έμφαση τα μεγάλα έργα της περιοχής των Αθηνών.
Δύο λόγια μόνο για τον αθλητισμό. Η πολύπλευρη κρίση στη Χώρα μας δεν άφησε δυστυχώς ανεπηρέ¬αστο τον τομέα του αθλητισμού, ο οποίος χρειάζεται να βρει την α¬ποστολή του και να ξεπεράσει και τη δική του ηθική κρίση. Μαζί με τα έργα υποδομής σε όσες το δυνατό περισσότερες περιοχές της Ελ¬λάδος, μαζί με την ενίσχυση του κλασικού και ερασιτεχνικού αθλητι¬σμού και τις αναγκαίες αποφάσεις και αλλαγές, είναι ανάγκη προφανώς να αναβαθμίσουμε το πνεύμα της ευγενούς άμιλλας και να δώσουμε την ποιότητα που πρέπει να χαρακτηρίζει όλους τους τομείς του α¬θλητισμού. Εκεί δίνουμε εμείς ιδιαίτερη έμφαση.
Σε σχέση με το Περιβάλλον και τη Χωροταξία, Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σας μίλησα για τις προσπαθείς που θα καταβάλει η Κυβέρνηση μας για τη σταθεροποίηση, ανασυγκρότη¬ση και κυρίως την ανάπτυξη της οικονομίας. Δηλώνω κατηγορηματι¬κά ότι η ανάπτυξη αυτή δεν πρέπει να αφεθεί να υποβαθμίσει το ελληνικό περιβάλλον και δε θα επιτρέψουμε να γίνει αυτό. Το φυσικό, αλλά και το ανθρωπογενές περιβάλλον της Πατρίδας μας, είναι ασφαλώς ένα από τα σημαντικότερα συγκριτικά πλεονεκτή¬ματα μας στον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό. Θα το διαφυλάξομε. Η νέα Κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να κάνει ριζική αλλαγή πο¬ρείας σ' ό,τι αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και την ποιότη¬τα ζωής. Θυμίζω -θα μου το επιτρέψετε- ότι η Νέα Δημοκρατία περιέλαβε στο Σύνταγμα το άρθρο 24 για το περιβάλλον. Σήμερα μιλούν στη Γαλλία να περιλάβουν τέτοιο άρθρο στο Σύνταγμα. Θυμίζω ότι η Νέα Δημο¬κρατία ίδρυσε το Υπουργείο για το περιβάλλον και τέλος ότι το εφαρ¬μοζόμενο νομοθετικό πλαίσιο για το περιβάλλον οφείλεται στη Νέα Δημοκρατία. Στα 8 χρόνια του ΠΑΣΟΚ ψηφίστηκε μόνο ο ν. 1650/85 που έμεινε εν τούτοις ανενεργός, διότι δεν εξεδόθησαν τα υπόλοιπα χρό¬νια της θητείας της κυβέρνησης του τα απαραίτητα εκτελεστικά δια¬τάγματα. Όλα αυτά πρέπει να αλλάξουν και θα αλλάξουν. Πρέπει να προστα-τεύσουμε τα νερά, τη θάλασσα, τα ποτάμια, τις λίμνες, την ατμόσφαι¬ρα, το έδαφος, και να εγκαταστήσουμε ένα ευρύτατο σύστημα παρακολούθησης και μέτρησης. θα εναρμονίσουμε κατά προτεραιότητα στους επόμενους λίγους μήνες τη νομοθεσία προστασίας του περιβάλλοντος με την κοινοτική που υπάρχει και έπρεπε να είναι υποχρεωτικά εφαρμοσμένη στην Ελ¬λάδα σήμερα για να καλύψουμε τα 8 χρόνια περιβαλλοντικής αδια¬φορίας. Και αυτό πρέπει να αποτελέσει για την εφαρμογή της νομοθεσίας βασικό στόχο. Το κενό που άφησε η αδιαφορία του ΠΑΣΟΚ καλύφθηκε κατά ένα ποσοστό από τη συμβολή περιβαλλοντικών οργανώσεων, μη κερδο-σκοπικού χαρακτήρα. Θα τις βοηθήσουμε και θα ζητήσουμε τη συμπα-ράσταση τους. Το Κράτος όμως από εδώ και πέρα πρέπει να δίνει το καλό παρά¬δειγμα. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος θα ελέγξει συστηματικά όλες τις μεγάλες κρατικές μονάδες και όλα τα κρατικά αυτοκίνητα. Είναι κάτι που είναι απόλυτα εφικτό. Για όλα τα μεγάλα έργα και επενδύσεις θα υπάρξουν μελέτες περι-βαλλοντικών επιπτώσεων. Και θα ισχύσει η αρχή της Κοινότητας: Ο ρυπαίνων πληρώνει. Θα βοηθήσουμε τους ΟΤΑ, για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα ύδρευσης, αποχέτευσης, βιολογικού καθαρισμού και διάθεσης ή επε-ξεργασίας των απορριμμάτων, κινητοποιώντας όχι μόνο πόρους της ΕΟΚ, αλλά και ιδιωτικούς, όπου αυτό είναι δυνατόν. Απηλλαγμένοι α¬πό ιδεολογικά ταμπού θα προχωρήσουμε με γρήγορα βήματα στη βελ¬τίωση της ποιότητας ζωής όλων των κατοίκων της Χώρας. Σε ό,τι αφορά τα δάση το εξαγγείλαμε και θα το κάνουμε. Μια αλη¬θινή επανάσταση. Θα κάνουμε ένα πρόγραμμα 25 ετών να διπλασιά¬σουμε το ελληνικό δάσος. Αγαπητοί συνάδελφοι, ας το πούμε καθαρά μεταξύ μας. Δεν είναι τα χρήματα που θα μας λείψουν σε μια τέτοια προσπάθεια. Είναι άλ¬λα που χρειάζονται και που δε χρειάζονται χρήματα. Είναι προπαντός η πολιτική απόφαση. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, οφείλουμε να βάλουμε τάξη στον τρό¬πο με τον οποίο λειτουργούν, εξελίσσονται και αναπτύσσονται οικι¬σμοί της Χώρας και ιδιαίτερα οι μεγάλες μας πόλεις. Δεν μπορούμε να εξακολουθήσουμε να ανεχόμαστε την κυριαρχία της αναρχίας. Γιατί αυτό γίνεται σήμερα. Πρώτη προτεραιότητα μας είναι η εφαρμογή των ρυθμιστικών σχε¬δίων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης και σε όλες τις άλλες ελληνι¬κές πόλεις, με προτεραιότητα τις πόλεις που έχουν ρυθμιστικά σχέδια. Πρέπει να προχωρήσουμε στην εφαρμογή τους. Έτσι θα υπάρχει πραγ¬ματική επέκταση της πολεοδομημένης γης, με συνέπεια και τη λογικοποίηση, αν θέλετε, και εξομάλυνση των τιμών της γης και ασφαλώς τον περιορισμό της μάστιγας της αυθαίρετης δόμησης που αποτελεί περίπου τον κανόνα στη Χώρα μας . Θα πολεοδομήσουμε ακόμα - και αυτό είναι καινούργια πολιτική -ανεκμετάλλευτες εκτάσεις του δημοσίου, οι οποίες θα διατεθούν στην ελεύθερη αγορά, αφού γίνουν τα βασικά έργα υποδομής. Έτσι θα αυξηθούν σημαντικά τα δημόσια έσοδα και θα μπορέσουμε να δοκιμάσουμε και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως για παράδειγμα τις κτηματικές ομολογίες. Θα κλείσω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αυτό το κεφάλαιο με μια αναφορά σε ειδικά προβλήματα της περιοχής της πρωτεύουσας, που επιτέλους αποτελεί το 35% περίπου της Ελλάδος από πλευράς πλη¬θυσμού. Η Κυβέρνηση μας σκοπεύει να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τα α¬κόλουθα προβλήματα της Αθήνας.
  • Πρώτον τη λειψυδρία. Από απίστευτη και ασυγχώρητη αμέλεια, α-γαπητοί συνάδελφοι, η Αθήνα κινδυνεύει να μείνει από νερό. Είναι ίσως το πιο σημαντικό από όσα είχα απόψε να πω και η βαθύ¬τερη ανησυχία από όσες με διακατέχουν. Τις πρώτες μέρες του Νο-εμβρίου φέτος θα εξαντληθούν όλα τα αποθέματα του νερού. Και η προοπτική για την επόμενη χρονιά είναι σημαντικά χειρότερη. Η μόνη πρακτική και εφαρμόσιμη λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος, προβλήματος που είμαστε υποχρεωμένοι να το λύσουμε, γιατί κανείς από μας δεν μπορεί να φανταστεί την Αθήνα την 1η Νο¬εμβρίου που έρχεται χωρίς νερό. Δεν μπορεί να επιβιώσει. Η μόνη πρακτική και εφαρμόσιμη λύση είναι να πραγματοποιήσου¬με δραστικές οικονομίες στην κατανάλωση του νερού. Πώς θα το πε¬τύχουμε; Είναι ένα θέμα, στο οποίο θα προκαλέσω ευρύτατη συζήτηση μεταξύ μας και μεταξύ όλων των φορέων. Πρέπει να το πετύχουμε ασφαλώς και με ρυθμίσεις, αν θέλετε, πε¬ριορισμών, αλλά κυρίως, το κυριότερο εργαλείο είναι η ουσιαστική, η πολύ σημαντική ανατίμηση των τιμολογίων. Δεν υπάρχει άλλος τρό¬πος, λαμβανομένων βεβαίως υπόψη και των κοινωνικών κριτηρίων. Βλέπω, αγαπητοί συνάδελφοι, την άμεση αντίδραση σας. Εγώ σας καλώ να σκεφθείτε την Αθήνα την 1η Νοεμβρίου χωρίς νερό. Θα εκ¬κενώσουμε την Αθήνα; Θα πάψει η Ελλάδα να έχει πρωτεύουσα; Εί¬ναι ανάγκη να δοθεί μια λύση στο πρόβλημα.
  • Δεύτερο, το νέφος: Το πρόβλημα δεν είναι ποια μέτρα θα εφαρμο-στούν. Τα πιο πολλά είναι άλλωστε γνωστά και πολυσυζητημένα. Το θέμα είναι να προχωρήσει επιτέλους η εφαρμογή τους, όπως έγινε για παράδειγμα στο θέμα των κινήτρων για καθαρά αυτοκίνητα, όπου με 5 χρόνια καθυστέρηση εφαρμόστηκε η πρόταση της Νέας Δημο¬κρατίας.
  • Τρίτον, το κυκλοφοριακό: Θα πρέπει να το αντιμετωπίσουμε ρίχνο-ντας όλο το βάρος στα μέσα μαζικής μεταφοράς, μετρό και λεωφο-ρεία, αλλά πρέπει να ενεργοποιήσουμε, κινητοποιώντας ιδιωτικούς πόρους, ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα κατασκευής χώρων στάθμευσης.
  • Τέταρτον, το πράσινο: Η εφαρμογή του ρυθμιστικού που προανέ¬φερα, θα επιτρέψει τη δημιουργία εκτεταμένων χώρων πρασίνου και αναψυχής σε όλη την Αττική.
  • Πέμπτον, οι υποβαθμισμένες κεντρικές περιοχές: Η Κυβέρνη¬ση θα επέμβει αποφασιστικά στις περιοχές αυτές -παράδειγμα ο Ε¬λαιώνας της Αθήνας- και με ρυθμιστικές επεμβάσεις μπορεί και πρέπει να δημιουργήσει επενδυτικό ενδιαφέρον γι' αυτές.
Οι σύνθετες αυτές επεμβάσεις στην πρωτεύουσα απαιτούν μακρο¬χρόνιες, συστηματικές προσπάθειες. Τα αποτελέσματα αγαπητοί συ¬νάδελφοι, δε θα φανούν αμέσως. Δεν είναι φιλοδοξία μας να δημιουργήσουμε εντυπώσεις. Φιλοδοξούμε απλώς να αφήσουμε στην πρωτεύουσα συνθήκες ζωής πολύ καλύτερες απ' αυτές που παραλαμ¬βάνουμε σήμερα. Είναι περιττό να πω ότι ανάλογες επεμβάσεις θα γίνουν και στη Θεσ-σαλονίκη και σε όλες τις άλλες -που είναι δυστυχώς πολλές- επαρ¬χιακές πόλεις της Ελλάδος, που παρουσιάζουν ανάλογα προβλήματα".
Τέλος, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κατά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησής του στη Βουλή, αναφέρθηκε εκτενώς στα θέματα της Υγείας, της Κοινωνικής Πρόνοιας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Ειδικότερα, για τα θέματα αυτά τόνισε: "Για την Κυ¬βέρνηση, όπως είπα και πρωτύτερα, επίκεντρο της προσπάθειας, της ανάπτυξης, είναι ο άνθρωπος. Αποτελεί στοιχειώδη υποχρέωση του κράτους η εξασφάλιση σε όλους τους πολίτες υψηλού επιπέδου υπη¬ρεσιών υγείας, πρόνοιας και κοινωνικής ασφάλισης, χωρίς να αποκλείε¬ται η παράλληλη παροχή υπηρεσιών και από τον ιδιωτικό τομέα. Έχουμε χρέος να δημιουργήσουμε ένα αποτελεσματικό σύστημα κοινωνικής προστασίας. Ειδικότερα, στο χώρο της υγείας, η πολιτική μας αποβλέπει στην κατάργηση των ανισοτήτων μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, στην υψηλή στάθμη των παρεχομένων υπηρεσιών και στη δημιουργία ενός πραγματικού συστήματος υγείας για όλους τους Έλ¬ληνες πολίτες. Η Κυβέρνηση μας δε θα καταργήσει ό,τι καλό έγινε, αλλά θα προ¬χωρήσει σε τομές και μέτρα που βελτιώνουν τις υποβαθμισμένες υ¬πηρεσίες υγείας.
Οι βασικές μας επιλογές στον τομέα της υγείας είναι:
  • Η ελεύθερη επιλογή ιατρού, οδοντιάτρου και θεραπευτηρίου από όλους.
  • Η ελεύθερη αντίστοιχα επιλογή των εργασιακών σχέσεων από τους γιατρούς και οδοντιάτρους του δημοσίου, στα νοσοκομεία και κέντρα υγείας. Θα διαλέγουν δηλαδή ό,τι επιθυμούν, πλήρη απασχόληση, πλή¬ρη και αποκλειστική απασχόληση ή μερική απασχόληση.
  • Έμφαση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και πρόληψη.
  • Κατασκευή της απαραίτητης νοσοκομειακής υποδομής.
  • Αντιμετώπιση της έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού, που αποτελεί τραγική αδυναμία σήμερα. Μας λείπουν το λιγότερο 25.000 νοσοκόμοι.
  • Νέες νομοθετικές ρυθμίσεις που θα διασφαλίζουν ενιαίες προδια-γραφές ίδρυσης και λειτουργίας των δημοσίων και των ιδιωτικών νοσηλευτικών ιδρυμάτων, σύμφωνα με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα. Γιατί εμείς θα επιτρέψουμε την ίδρυση και τη λειτουργία ιδιωτικών κλινικών, υπό τις ίδιες αυτές προϋποθέσεις που θέτει η ΕΟΚ.
  • Η ελεύθερη επιλογή ιατρού και οδοντιάτρου θα εξασφαλισθεί με την καθιέρωση του ατομικού βιβλιαρίου.
Η εφαρμογή του νέου συστήματος ασφαλώς θα είναι σταδιακή και θα αρχίσει από τρεις νομούς, νομούς πιλότο, που θα μας δώσουν την εμπειρία για την επέκταση. Στον τομέα του φαρμάκου θα πω πολύ λίγα λόγια. Θα υπάρξει νο¬μοθετική ρύθμιση για να δημιουργηθεί ένας σύγχρονος εθνικός ορ¬γανισμός φαρμάκου, που θα ελέγχει την ποιότητα και του οποίου ο σκοπός, δε θα είναι να παρεμβαίνει στην παραγωγή, στη διακίνηση και την εμπορία του φαρμάκου. Η Κυβέρνηση επίσης, θεωρεί ως πρωταρχικής σημασίας την άσκη¬ση μιας πολιτικής -το έχουμε κατά κόρον τονίσει- καταπολέμησης της εμπορίας και χρήσης των ναρκωτικών, πρόβλημα που έχει πάρει δια¬στάσεις εθνικής συμφοράς την τελευταία δεκαετία. Η παρέμβαση θα είναι ουσιαστική στην αλυσίδα παραγωγή, εμπο¬ρία, ζήτηση και θα ενισχυθούμε με διεθνή συνεργασία και ανταλλα¬γή εμπειριών στην καταστολή του εμπορίου. Όπως, επίσης, θα προχωρήσουμε στην εφαρμογή προγράμματος αγωγής, υγείας και ε-νημέρωσης, ώστε να υπάρξει και πρόληψη και θεραπευτική φροντίδα και κοινωνική επανένταξη των χρηστών ναρκωτικών ουσιών, που τους βλέπουμε σαν ασθενείς και όχι σαν ενόχους.
Τα θέματα της πρόνοιας δεν αποτελούν για μας μόνο βασικό κεφά¬λαιο κυβερνητικής πολιτικής, αλλά και δείγμα του πολιτισμού της Χώρας. Είναι ανάγκη, επίσης, να γίνει μια γενναία προσπάθεια να αντιμε-τωπιστεί το δημογραφικό πρόβλημα. Ο Λαός μας, δυστυχώς, οδεύει στη γήρανση. Χρειάζεται αμέσως μια ολοκληρωμένη πολιτική, η οποία δε θα προστατεύει μόνο την οικογένεια, αλλά και θα δημιουργεί κίνη¬τρα για την αύξηση της. Στα πλαίσια της πολιτικής αυτής η Κυβέρνη¬ση θα προχωρήσει:
  • Στη χορήγηση επιδόματος στην πολύτεκνη μητέρα.
  • Ισόβιο τιμητικό επίδομα και μετά την ενηλικίωση των παιδιών της.
  • Στη στήριξη της οικογένειας για το τρίτο παιδί με επίδομα για τρία χρό¬νια.
  • Ειδικό στεγαστικό πρόγραμμα για τις πολύτεκνες οικογένειες.
Θα σας έλεγα ότι δεν μπορεί σήμερα, όταν υπάρχουν στεγαστικά προ-γράμματα, να υπάρχουν οικογένειες με 12 και 13 παιδιά που να μην έχουν δυο δωμάτια για να κατοικήσουν. Αφού το κράτος κάνει προ-γράμματα, ας αρχίσει απ' αυτούς. Και μπορεί θαυμάσια να καλύψει αρχίζοντας από τις μεγαλύτερες οικογένειες προς τα κάτω. Όπως επίσης και φορολογικές απαλλαγές για τις ίδιες οικογένειες. Και η προστασία της μητέρας που εργάζεται είναι αναγκαία. Πρέ¬πει να της δώσουμε τους βρεφονηπιακούς σταθμούς που χρειάζεται. Και πρέπει μέσα σε 4 χρόνια -και το υποσχόμαστε- να έχει λυθεί αυτό το θέμα. Δεν είναι από τα άλυτα. Επιβάλλεται, επίσης, αγαπητοί συνάδελφοι, να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες -ένα θέμα που μας απα-σχόλησε όλα τα κόμματα κατά την περίοδο των εκλογών- και μάλιστα από τη βρεφική ηλικία, με στόχο την ιατρική αποκατάσταση και επαγ-γελματική εκπαίδευση, αλλά προπαντός την ολόπλευρη κοινωνική ένταξη. Η φιλοσοφία μας στον τομέα αυτό περικλείεται στη φράση επιδό¬τηση της αποκατάστασης και όχι της αναπηρίας, ώστε να εξαλειφθούν και οι νοσηρές εστίες της εκμετάλλευσης των ατόμων αυτών. Παράλληλα μέριμνα του κράτους πρέπει να είναι οι ηλικιωμένοι, το παιδί, ειδικότερα το κακοποιημένο παιδί.
Ο μεγάλος ασθενής, σήμερα κυρίες και κύριοι συνάδελφοι είναι η κοι-νωνική ασφάλιση διότι βρίσκεται στα όρια της χρεοκοπίας. Αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας δήθεν κοινωνικής πολιτικής με δανεικά. Τα συσσωρευμένα χρέη τριών-τεσσάρων μεγάλων ταμείων, πλησιάζουν, αν δεν περνούν, το 1 τρις δραχμές. Μιλάω για το Ι.Κ.Α. το Ν.Α.Τ. και το Τ.Ε.Β.Ε.. Ευθύνη γι' αυτό έχουν οι δομές λειτουργίας των ταμείων, κυρίως όμως η νόθευση της αρχής της ανταποδοτικότητας. Άμεσες προτεραιότητες στον ασφαλιστικό τομέα αποτελούν:
  • Η περιστολή της εκτεταμένης εισφοροδιαφυγής, που μπορεί να γί¬νει μόνο με μηχανογράφηση και εκσυγχρονισμό του συστήματος είσπρα-ξης των εσόδων. Δεν μπορεί να γίνει με τον πρωτόγονο τρόπο που γίνεται σήμερα.
  • Η εναρμόνιση των όρων λειτουργίας των ασφαλιστικών ταμείων, ιδιαίτερα σ' ό,τι αφορά την αναλογία των ασφαλιστικών εισφορών ερ-γαζομένων και εργοδοτών με βάση τα ισχύοντα στο Ι.Κ.Α.
  • Η αυστηρή τήρηση των προϋποθέσεων για τη χορήγηση συντάξε¬ων αναπηρίας και η αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των ταμείων.
Η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του τεράστιου προβλήματος των α-σφαλιστικών ταμείων απαιτεί ασφαλώς πρώτα απογραφή της κατά¬στασης. Και η εξειδίκευση της πολιτικής μας στον τομέα αυτόν δε θα καθυστερήσει. Και είμαστε έτοιμοι να κάνουμε διάλογο με όλα τα κόμ-ματα, γιατί το πρόβλημα είναι τραγικά δύσκολο και πρέπει να αναζη-τήσουμε πρακτικά ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες λύσεις. Στόχος μας βέβαια -και σ' αυτό ελπίζω ότι θα συμφωνήσουμε όλοι-πρέπει να είναι, εν πόση περιπτώσει, η εξασφάλιση μιας ελάχιστης ενιαίας σύνταξης για όλους τους Έλληνες πολίτες, που δεν έχουν άλ¬λον πόρο ή άλλη σύνταξη. Και από κει και πέρα. η σύνταξη στην κοι¬νωνική ασφάλιση να γίνεται με βάση τις αρχές της ανταποδοτικότητας. Άλλος τρόπος δεν υπάρχει".
Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ανετράπη τον Σεπτέμβριο του 1993 με πρωτοβουλία του Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος επικαλέστηκε τους "κινδύνους από την πιθανολογούμενη συμφωνία για την ονομασία της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ) και την ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ". Στην ανατροπή της διαδραμάτισαν καταλυτικό ρόλο επίσης, τα οικονομικά συμφέροντα, στα οποία ο Μητσοτάκης έδωσε την ονομασία "διαπλεκόμενα συμφέροντα". Συγκεκριμένα, μετά την απώλεια της δεδηλωμένης των 151 βουλευτών, που επήλθε με την αποχώρηση από την ΚΟ της ΝΔ του βουλευτή Κιλκίς, Γιώργου Συμπιλίδη, στις 9 Σεπτεμβρίου 1993, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης επισκέφτηκε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Καραμανλή, στον οποίο εισηγήθηκε τη διάλυση της Βουλής και την άμεση διενέργεια εκλογών, πράγμα που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αποδέχτηκε. Μετά τη συνάντηση, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης δήλωσε: "Επισκέφθηκα σήμερα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και του ζήτησα με ομόφωνο πρόταση του υπουργικού συμβουλίου, βάσει του άρθρου 41 του Συντάγματος, τη διάλυση της Βουλής και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απεδέχθη την εισήγηση μου. Αυτός θα ορίσει την ημερομηνία των εκλογών. Η κυβέρνηση ζητά την ανανέωση της λαϊκής εντολής για να μπορέσει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα μεγάλα εθνικά μας θέματα, εθνικά και οικονομικά, που έχουμε μπροστά μας. Η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει στο δύσκολο δρόμο της μέσα σε ένα κλίμα άθλιας συναλλαγής και υπονόμευσης του κυβερνητικού έργου. Την Ελλάδα την κυβερνά ο λαός και όχι τα παρασκήνια και τα σκοτεινά συμφέροντα. Ήρθε η ώρα να μιλήσει ο λαός". Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στις 10 Σεπτεμβρίου 1993, υπέγραψε το διάταγμα της διαλύσεως της Βουλής και της προκηρύξεως εκλογών για την 10η Οκτωβρίου 1993. Κατά την τριετία 1990-1993 η κυβέρνηση Μητσοτάκη, παρά την οριακή της πλειοψηφία και την στείρα άρνηση και τον λαϊκισμό της αντιπολίτευσης και ιδιαίτερα του ΠΑΣΟΚ, αλλά και τις έντονες αντιδράσεις των εκπροσώπων του συνδικαλιστικού κινήματος και των διαπλεκόμενων οικονομικών συμφερόντων, επετεύχθησαν σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές που συνέβαλλαν καθοριστικά στην εξυγίανση και την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας. Ειδικότερα, η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη με τον πολυνόμο 1892/90 (που ψήφισε τον Ιούλιο του 1990) ξεκίνησε την εφαρμογή της μεταρρυθμιστικής της πολιτικής, εισάγοντας πραγματικά πρωτοποριακές για τα ελληνικά δεδομένα μεταρρυθμίσεις οι οποίες έθεσαν τα θεμέλια της ανασυγκρότησης της χώρας. Συγκεκριμένα βάσει του εν λόγω θεσμικού πλαισίου:
  • Εισήχθη νέο Αναπτυξιακό Πλαίσιο επιδότησης και υποβοήθησης της επιχειρηματικής δράσης.
  • Χαλάρωσε το απαγορευτικό καθεστώς ιδιοκτησίας των παραμεθορίων περιοχών.
  • Προχώρησε ο ριζικός εκσυγχρονισμός του εργασιακού πλαισίου, με εισαγωγή των νέων θεσμών της μερικής απασχόλησης, τέταρτης βάρδιας, πρόσθετων ομάδων εργασίας και ελαστικού ωραρίου.
  • Υιοθετήθηκε η απελευθέρωση του ωραρίου λειτουργίας των καταστημάτων, με παράλληλη προστασία των εργαζομένων από την υπερεργασία.
  • Θεσμοθετήθηκαν οι απαραίτητες ρυθμίσεις που απαιτούνταν για τη διευκόλυνση της πώλησης των προβληματικών επιχειρήσεων, που περιέλαβαν και την αναθεώρηση του πτωχευτικού δικαίου του Άρθρου 44, προδρόμου του ισχύοντος Άρθρου 99.
  • Υπήρξε ριζικός περιορισμός του καθορισμού της έκτασης του Δημόσιου Τομέα.
  • Υιοθετήθηκε ο θεσμός της Ναυτιλιακής Εταιρείας.
  • Δημιουργήθηκε το Αποθετήριο Αξιών του Χ.Α.Α. και εκσυγχρονίστηκε η διοίκησή του Χρηματιστηρίου.
  • Καθιερώθηκε η επιδότηση των πολυτέκνων.
  • Μειώθηκαν οι προνομιακές παροχές των ΔΕΚΟ (π.χ. επίδομα σάντουιτς στην ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ).
  • Προχώρησε η αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου. Και δημιουργήθηκαν ειδικές θυγατρικές Α.Ε. της ΚΕΔ και ακολούθησε η εισφορά κτημάτων του Δημοσίου σε αυτές.
  • Δημιουργήθηκε ο θεσμός των Κτηματικών Ομολόγων, με αντίκρισμα ιδανικά μερίδια γης.
  • Εισήχθη η επαναφορά του θεσμού των Γενικών Διευθυντών, καθώς και οι βασικοί κανόνες πειθαρχίας στο Δημόσιο.
  • Θεσπίστηκε η ιδιωτική κινητή τηλεφωνία.
  • Θεσπίστηκαν κίνητρα για την ανάπτυξη της πληροφορικής.
  • Διασφαλίστηκε το κύρος των Βιβλίων και Στοιχείων των επιχειρήσεων, από αυθαιρεσίες των ελεγκτικών οργάνων.
  • Εκσυγχρονίστηκε η Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευσης.
  • Απαγορεύτηκε η ανοικοδόμηση καμένων δασικών εκτάσεων και αποφασίστηκε η άμεση κατεδάφιση των τυχόν ανεγειρομένων κτισμάτων στις εν λόγω περιοχές.
Στον τομέα της οικονομικής πολιτικής ήταν η πρώτη ελληνική κυβέρνηση που για πρώτη φορά μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο πραγματοποίησε συντονισμένες προσπάθειες για τον περιορισμό του μεγέθους του κράτους και του βαθμού παρέμβασής του στην οικονομία. Συγκεκριμένα:
  • Προχώρησε η απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος και της κίνησης κεφαλαίων, η απελευθέρωση κατά μεγάλο μέρος της αγοράς των ενοικίων, η απελευθέρωση της εμπορίας καυσίμων, η κατάργηση των ελέγχων τιμών σε όλα τα αγαθά με εξαίρεση τα φάρμακα, η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας με την εισαγωγή της μερικής απασχόλησης και της τέταρτης βάρδιας και η απελευθέρωση του ωραρίου των καταστημάτων.
  • Υλοποιήθηκε για πρώτη φορά, η καινοτόμος αναμόρφωση της φορολογίας με μειώσεις συντελεστών, διασταυρώσεις στοιχείων και μηχανοργάνωση με το σύστημα TAXIS.
  • Μέσω της υιοθέτησης του κανόνα "μία πρόσληψη για κάθε πέντε αποχωρήσεις" μειώθηκε ο αριθμός των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα από 484.000 το 1989 στις 458.000 το 1993, όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
  • Πραγματοποιήθηκε η μετατροπή των ΔΕΚΟ σε Ανώνυμες Εταιρείες με δικαίωμα του Κράτους να πωλεί μέχρι και το 49% του κεφαλαίου τους.
  • Παραχωρήθηκε στον ιδιωτικό τομέα η κινητή τηλεφωνία με διαγωνισμό από τον οποίο εισπράχθηκαν για δύο άδειες 328 εκ. δολάρια. Πραγματοποιήθηκε ο διαγωνισμός για την κατασκευή με αυτοχρηματοδότηση του αεροδρομίου των Σπάτων. Επίσης προωθήθηκε η αυτοχρηματοδότηση των βασικών οδικών αξόνων, με την πραγματοποίηση των διαγωνισμών για την Αττική Οδό (για την υλοποίηση της οποίας πραγματοποιήθηκαν απαλλοτριώσεις ύψους 50 δισ. δρχ.) και τη γέφυρα του Ρίου-Αντιρρίου. Την περίοδο εκείνη υπογράφηκε και η σύμβαση για το μετρό της Αθήνας, το οποίο εκτελέστηκε ως δημόσιο έργο, ο έλεγχος όμως της κατασκευής του ανατέθηκε τότε -για πρώτη φορά- σε ιδιωτική εταιρία, γεγονός που συνέβαλε καθοριστικά στην ποιότητα του τελικού έργου. Παράλληλα ξεκίνησε η κατασκευή και άλλων σημαντικών έργων όπως η Εγνατία Οδός, οι λιμνοδεξαμενές στα νησιά, τα νέα νοσοκομεία σε πολλές περιοχές της χώρας, οι βιολογικοί καθαρισμοί κ.α..
  • Πραγματοποιήθηκε η αποκρατικοποίηση των αστικών λεωφορείων της Αθήνας. Μεταβιβάστηκαν στον ιδιωτικό τομέα ή εκκαθαρίστηκαν 66 προβληματικές επιχειρήσεις του ΟΑΕ (ΑΓΕΤ, Πειραϊκή Πατραϊκή κ.λπ.) και διευκολύνθηκε με την απομάκρυνση του μη αναγκαίου προσωπικού η αποκρατικοποίηση των υπολοίπων που είχαν απομείνει (συνολικά μειώθηκε, από το 1989 μέχρι το 1993, το προσωπικό των επιχειρήσεων αυτών κατά 9000 εργαζομένους). Ιδιωτικοποιήθηκαν 15 από τις 69 επιχειρήσεις που ανήκαν σε κρατικές τράπεζες (όπως τα ναυπηγεία Ελευσίνος, η Τράπεζα Αθηνών κ.α.). Πραγματοποιήθηκε επιτυχώς η αποκρατικοποίηση μέσω εισαγωγής στο χρηματιστήριο της Βιομηχανίας Ζάχαρης, μεταβιβάστηκε το Management της ΕΑΒ (στην Lockheed Martin) και ιδιωτικοποιήθηκε η Olympic Catering. Έκλεισαν επίσης οι παρεμβατικές επιχειρήσεις του δημοσίου (ΠΡΟΜΕΤ, ΙΤΚΟ κ.λπ.), που νόθευαν τον ανταγωνισμό και ανάλογες υπηρεσίες του στενότερου δημόσιου τομέα όπως η ΜΟΜΑ και η ΣΥΚΕΑ.
  • Το καλοκαίρι του 1993 ψηφίστηκε νόμος που καταργούσε το κρατικό μονοπώλιο της ΔΕΗ στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος και δημιουργήθηκε το θεσμικό πλαίσιο για τη δραστηριοποίηση του ιδιωτικού τομέα στη λειτουργία καζίνων και μαρίνων που ήταν ως τότε κρατικά μονοπώλια. Καταργήθηκε εν μέρει το μονοπώλιο τόσο της Ολυμπιακής Αεροπορίας στις εσωτερικές πτήσεις όσο και των ΕΛΤΑ.
  • Ετέθη σε εκκαθάριση η ΚΥΔΕΠ και προχώρησε η εξυγίανση των συνεταιρισμών με τον έλεγχο των οικονομικών τους και την ανάληψη από το κράτος των χρεών, που είχαν προέλθει από άσκηση κοινωνικής πολιτικής ύστερα από παρότρυνση του κράτους. Εξυγιάνθηκε επίσης, η αγορά των λιπασμάτων.
Επίσης, στο πλαίσιο της εξυγίανσης της οικονομίας προχώρησε η τομή στο ασφαλιστικό σύστημα με τρεις διαδοχικές παρεμβάσεις (1990, 1991, 1992), που έδωσαν ζωή στο σύστημα για μια εικοσαετία. Σημειώνεται ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήταν η πρώτη, από δημιουργίας του ελληνικού ασφαλιστικού συστήματος, που είχε το θάρρος να παρέμβει εξυγιαντικά στη λειτουργία του. Οι προσπάθειες αυτές αντανακλώνται και στις γενικές μακροοικονομικές επιδόσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας Μητσοτάκη:
  • Μειώθηκε το έλλειμμα του προϋπολογισμού από 19,8% το 1990 σε 13,8% το 1993 (ή στο 8,8% αν υιοθετήσουμε τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί σήμερα -με τη σύμφωνη γνώμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)- η κυβέρνηση, που υπολογίζει τις κεφαλαιακές μεταβιβάσεις, τις κεφαλαιοποιήσεις τόκων και την εξυγίανση στο ασφαλιστικό σύστημα). Παράλληλα, δημιουργήθηκε πρωτογενές πλεόνασμα ίσο προς το 1,7% του ΑΕΠ.
  • Ο πληθωρισμός, παρά τον διπλασιασμό των τιμών αργού πετρελαίου, που προκλήθηκε από τον πρώτο πόλεμο του Κόλπου, μειώθηκε από 22% το 1990 σε 12% το 1993.
  • Αυξήθηκε το κατά κεφαλήν εισόδημα της Ελλάδας ως ποσοστό του αντίστοιχου μέσου όρου της ΕΕ, από 57,4% το 1990 σε 64,2% το 1993, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής η Κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε να αντιμετωπίσει έναν κόσμο που άλλαζε με ταχύτατους ρυθμούς και συνταράσσονταν από μεγάλες κρίσεις και ανακατατάξεις, όπως ήταν η κατάρρευση του "υπαρκτού σοσιαλισμού", η κρίση στον Περσικό Κόλπο και η διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Μέσα σε αυτό το ρευστό διεθνές περιβάλλον ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έθεσε ως στόχο την αλλαγή της εικόνας της Ελλάδας που είχε αυτοαπομονωθεί από τη δυτική συμμαχία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ‘80 και είχε, επί του προκατόχου του Ανδρέα Παπανδρέου, επιδιώξει την ανάπτυξη προνομιακών σχέσεων με ολοκληρωτικά τριτοκοσμικά καθεστώτα. Για το σκοπό αυτό, κατά τους τρεις πρώτους μήνες, της θητείας του στην πρωθυπουργία της Ελλάδας, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης πραγματοποίησε επισκέψεις σε δέκα ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπου συνάντησε σημαντικούς ηγέτες κρατών με απώτερο στόχο την δημιουργία και ανάπτυξη σχέσεων φιλίας και συνεργασίας για την υποστήριξη και προώθηση των ελληνικών συμφερόντων και ζητημάτων. Στις αρχές της κυβερνητικής θητείας του επίσης, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης προχώρησε στην επίσημη αναγνώριση του κράτους του Ισραήλ θέτοντας τις βάσεις για την μακροπρόθεσμη βελτίωση των σχέσεων των δύο κρατών. Ταυτόχρονα, σύναψε διπλωματικές σχέσεις με την PLO και οικοδόμησε σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης και συνεργασίας με τους Παλαιστινίους.
Στη Σύνοδο Κορυφής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που πραγματοποιήθηκε στο Μάαστριχτ της Ολλανδίας, την 11η Δεκεμβρίου 1991, διασφάλισε την ένταξη της χώρας στη Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση (ΔΕΕ) και έθεσε μαζί με τους άλλους ευρωπαίους ηγέτες τις βάσεις για την Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ). Παράλληλα, επέτυχε την εξομάλυνση των σχέσεων Ελλάδος - Η.Π.Α. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη υπέγραψε το 1990 την τελική συμφωνία για τις αμερικανικές βάσεις στην Ελλάδα. Τον Ιούλιο του 1991 πραγματοποιήθηκε η πρώτη, μετά 32 χρόνια, επίσημη επίσκεψη Αμερικανού Προέδρου, του George Bush, στην Ελλάδα, ενώ τον Ιούνιο του 1990, είχε προηγηθεί η πρώτη, μετά από 27 χρόνια, επίσκεψη Έλληνα Πρωθυπουργού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης εφάρμοσε τη διακηρυγμένη, από τον ίδιο, από πολλά χρόνια, πολιτική του διαλόγου με στόχο την εξομάλυνση των σχέσεων και την προώθηση της επίλυσης του Κυπριακού. Στο πλαίσιο αυτό, επέτυχε στη διάσκεψη του Δουβλίνου, τον Ιούνιο του 1990, να τεθεί για πρώτη φορά από τους εταίρους της Ελλάδας στην ΕΕ, ως προϋπόθεση για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας προς την Ευρώπη η πρόοδος στην επίλυση του Κυπριακού προβλήματος. Παράλληλα, ο Μητσοτάκης έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή προοπτική της Κύπρου. Αντιλαμβανόμενος, τα σημαντικά πλεονεκτήματα που θα αποκόμιζε η Κύπρος από την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, συνέβαλε ώστε να καμφθούν οι επιφυλάξεις του τότε Προέδρου της Κύπρου Γεώργιου Βασιλείου και να υποβάλει αίτηση για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα τον Ιούλιο του 1990. Επιστέγασμα των προσπαθειών του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη για την υπόθεσή αυτή, ήταν η διεκδίκηση και εξασφάλισης από μέρους του, της θετικής γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το καλοκαίρι του 1993, που άνοιξε τον δρόμο για την τελική ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δέκα χρόνια αργότερα. Παρά το γεγονός ότι στόχος του Μητσοτάκη για την επίλυση του Κυπριακού δεν επετεύχθη (αν και η υπόθεση έφτασε πολύ κοντά στην λύση της κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του προέδρου Bush την Ελλάδα), οι ελληνοτουρκικές σχέσεις διήλθαν καθ' όλη τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του, περίοδο ύφεσης και ομαλότητας. Στο χώρο της Βαλκανικής ο Μητσοτάκης ως πρωθυπουργός αγωνίστηκε να αποτραπεί η διάλυση της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας και όταν πλέον αυτή κατέστη αναπόφευκτη, να προωθήσει την επίλυση των διαφορών που δημιουργήθηκαν με πολιτικά μέσα. Έπαιξε ενεργό ρόλο καθ' όλη τη διάρκεια της Γιουγκοσλαβικής κρίσης -διατηρώντας καλές σχέσεις με τους ηγέτες όλων των πλευρών- με αποκορύφωμα τη σύγκληση στην Αθήνα το Μάιο του 1993, με πρωτοβουλία του και υπό την αιγίδα των διαμεσολαβητών του ΟΗΕ, της διεθνούς Διάσκεψης της Βουλιαγμένης όπου επέτυχε να γίνει αποδεκτή πρόταση συμφωνίας για το Βοσνιακό. Στη συνέχεια μετέβη στην εμπόλεμη ζώνη και παρέστη στη κρίσιμη συνεδρίαση της Βουλής των Σέρβων της Βοσνίας στο Πάλε, η οποία δυστυχώς παρά και την εκεί προσπάθειά του, απέρριψε τη συμφωνία. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιμετώπισε στο πλαίσιο της Γιουγκοσλαβικής κρίσης και το πρόβλημα της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ). Σε πρώτη φάση το θέμα χειρίστηκε ο υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς, τον οποίο απομάκρυνε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης τον Απρίλιο του 1992, μετά τη δεύτερη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών, αναλαμβάνοντας ο ίδιος το υπουργείο των Εξωτερικών. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης πέτυχε να πείσει την Ευρωπαϊκή Ένωση στη σύνοδο της Λισαβώνας να υιοθετήσει πλήρως τις ελληνικές θέσεις, την μη χρήση δηλαδή του ονόματος Μακεδονία, χρησιμοποιώντας γεωπολιτικά επιχειρήματα (αποσταθεροποίηση της Ελλάδας κ.λπ). Οι άλλοι όμως διεθνείς παράγοντες (ΗΠΑ, Ρωσία κ.λπ.), επέμειναν στην υιοθέτηση μιας συμβιβαστικής λύσης στο πλαίσιο του ΟΗΕ, οι βάσεις της οποίας τέθηκαν με την είσοδο της ΠΓΔΜ στον ΟΗΕ με προσωρινό όνομα και τη συμφωνία να συζητηθεί το τελικό όνομα μεταξύ των δύο πλευρών με τη μεσολάβηση των Cyrus Vance και David Owen.
H ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας αποτέλεσε μία από τις βασικές πολιτικές προτεραιότητες για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Για το σκοπό αυτό, εντάχθηκαν στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης, εκτός από την Ελληνική Αστυνομία, η Πυροσβεστική αλλά και η νεοσυσταθείσα Αγροφυλακή, ώστε να υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση των ζητημάτων ασφάλειας τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στην ύπαιθρο. Παρά την περιοριστική δημοσιονομική πολιτική εκείνης της περιόδου, δόθηκε προτεραιότητα στην ενίσχυση της Αστυνομίας με οπλισμό, οχήματα, περιπολικά και σύγχρονα μέσα επικοινωνιών, αναβαθμίστηκε ο τομέας της εκπαίδευσης των στελεχών της ΕΛΑΣ ενώ για πρώτη φορά ξεκίνησε η μηχανοργάνωση των υπηρεσιών. Στόχος, ο οποίος επετεύχθη σε μεγάλο βαθμό, ήταν η ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών με τον περιορισμό της καθημερινής παραβατικότητας αλλά και η αντιμετώπιση της πιο βαριάς εγκληματικότητας όπου κι εκεί σημειώθηκαν επιτυχίες, για παράδειγμα, στην καταπολέμηση του εμπορίου ναρκωτικών που είχε πάρει μεγάλες διαστάσεις. Αναμφίβολα, όμως, η μεγάλη πρόκληση για την τότε κυβέρνηση ήταν η αντιμετώπιση της εγχώριας τρομοκρατίας η οποία κλιμάκωνε την δράση της. Μέσα σε λίγους μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων της, η κυβέρνηση ψήφισε στη Βουλή τον νόμο 1916/90 για "την προστασία της κοινωνίας από το οργανωμένο έγκλημα". Αυτή, ήταν η πρώτη αντιτρομοκρατική νομοθεσία στην Ελλάδα, και συνετέλεσε ώστε να εισαχθούν ορισμένες πολύ σημαντικές καινοτομίες που διευκόλυναν το έργο των διωκτικών αρχών. Ειδικότερα,
  • Επετράπη η άρση απορρήτου των επικοινωνιών και των τραπεζικών δεδομένων κατηγορουμένων για συμμετοχή σε τρομοκρατικές οργανώσεις
  • Θεσμοθετήθηκε η προστασία μαρτύρων που κατέθεταν στο δικαστήριο και η απόδοση χρηματικών αμοιβών σε όσους παρείχαν σημαντικές πληροφορίες, που θα συνέβαλλαν στην εξάρθρωση οργανώσεων και ευνοϊκή ποινική μεταχείριση σε κατηγορούμενους για τον ίδιο σκοπό
  • Απαγορεύθηκε η δημοσίευση στον Τύπο προκηρύξεων τρομοκρατικών οργανώσεων.
Μαζί με την προσπάθεια ενίσχυσης της Αντιτρομοκρατικής Υπηρεσίας σε επιχειρησιακό επίπεδο, οι αλλαγές που συντελέστηκαν με τον συγκεκριμένο νόμο διευκόλυναν το έργο της Δικαιοσύνης και διαμόρφωσαν ένα νέο πλαίσιο δράσης της συντεταγμένης Πολιτείας εναντίον της τρομοκρατίας.
Σημαντικές ήταν επίσης, οι μεταρρυθμίσεις που έγιναν από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στην Δημόσια Διοίκηση της χώρας. Συγκεκριμένα, καταβλήθηκαν συντονισμένες προσπάθειες για να τεθεί φραγμός στον κομματισμό και να προωθηθεί η αξιοκρατία στο Δημόσιο τομέα. Με το Ν. 1.943/1991, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έθεσε τα θεμέλια για την αποκομματικοποίηση της δημόσιας διοίκησης, την απαλλαγή της από την νοοτροπία του ρουσφετιού, την στελεχιακή της αναβάθμιση και την αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων από το κράτος παρεχόμενων υπηρεσιών. Για το σκοπό αυτό, προωθήθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες συνέβαλλαν καθοριστικά στον εξορθολογισμό της λειτουργίας του κράτους στην Ελλάδα. Ειδικότερα:
  • Ανανεώθηκαν οι Οργανισμοί των Υπουργείων μέσω
    • Μεταφοράς θέσεων από το κέντρο στην περιφέρεια και
    • Την δημιουργία ενιαίων οργανισμών ομοειδών ΝΠΔΔ.
  • Υλοποιήθηκε η μεταφορά ολόκληρων υπηρεσιών από το κέντρο στην περιφέρεια (Ν. 2026/1992).
  • Μεταβιβάστηκαν στους Νομάρχες όλες οι εκτελεστικές αρμοδιότητες των Υπουργών, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων (Ν. 2026/1992)
  • Μέσω του Ν. 2085/92, προχώρησε η αναδιοργάνωση ΝΠΔΔ, η συγχώνευση, η κατάργηση οργανισμών και η αναδιανομή αρμοδιοτήτων.
  • Καταργήθηκαν 4.700 συμβούλια και επιτροπές (Ν.2026/92)
  • Ιδιωτικοποιήθηκαν οι Αστικές Συγκοινωνίες της Αθήνας. Ειδικότερα, για το θέμα αυτό αποφασίστηκε:
    • Να κλείσει η ΕΑΣ και να αντικατασταθεί από μια νέα αυτοδιαχειριζόμενη εταιρεία, τις Συγκοινωνιακές Επιχειρήσεις (ΣΕΠ), η οποία θα λειτουργούσε στα πρότυπα των ΚΤΕΛ
    • Να δοθούν δύο άδειες ανά λεωφορείο οι οποίες θα πωλούνταν κατά προτεραιότητα σε εργαζόμενους της ΕΑΣ αλλά και σε ιδιώτες επαγγελματίες του κλάδου
    • Για όσους εργαζόμενους είχαν συμπληρώσει το 57ο έτος της ηλικίας τους προβλεπόταν ότι, είτε θα αποζημιώνονταν, είτε θα συνταξιοδοτούνταν πρόωρα, ή θα μετατάσσονταν στον ΟΑΣ
    • Το Κράτος αναλάμβανε την επιδότηση του εισιτηρίου χωρίς αύξηση της τιμής του, διατηρώντας έτσι τον κοινωνικό χαρακτήρα των αστικών συγκοινωνιών, οι οποίες εξυπηρετούσαν κυρίως χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα.
    • Τα υπάρχοντα παλαιά λεωφορεία θα αντικαθίσταντο σταδιακά με καινούργια σε διάστημα τριών ετών, με δανεισμό υπό την εγγύηση του ελληνικού δημοσίου.
  • Καταργήθηκαν 121 συναρμοδιότητες Υπουργών για την έκδοση διαταγμάτων και αποφάσεων. Το 1/3 των κοινών υπουργικών αποφάσεων μεταβιβάστηκαν στην αρμοδιότητα υπογραφής χαμηλότερων στελεχών της Δημόσιας Διοίκησης.
  • Καθιερώθηκε η αξιολόγηση του συστήματος προαγωγών και ιεραρχίας υπαλλήλων, αντί του ορισμού προϊσταμένων από τον εκάστοτε Υπουργό (Ν.2085/92).
  • Καθιερώθηκε η υποχρεωτική τοποθέτηση των νεοδιοριζόμενων υπαλλήλων, για μια 5ετία, εκτός μεγάλων αστικών κέντρων και αποφασίστηκε η εφαρμογή συστήματος μεταθέσεων βάσει μορίων (Ν. 2085/92).
  • Καθιερώθηκε για πρώτη φορά η κινητικότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Συγκεκριμένα, την περίοδο 1990-93 πραγματοποιήθηκαν 15.000 μετατάξεις (Ν.2026/92 & Ν.2085/92).
  • Καθιερώθηκαν ισχυρά κίνητρα για την προσέλκυση υπαλλήλων σε προβληματικές περιοχές (Ν.2085/92).
  • Προωθήθηκε η υλοποίηση τριών μεγάλων προγραμμάτων πληροφορικής (Θαλής, Σόλων και Αθηνά) στη Δημόσια Διοίκηση.
  • Οκταπλασιάστηκαν τα προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των δημοσίων υπαλλήλων και ιδρύθηκαν 12 Κέντρα Επιμόρφωσης στις έδρες των Περιφερειών της χώρας.
Το 1990 η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη παρέλαβε ένα γεωργικό τομέα μη ανταγωνιστικό, με αναχρονιστικές δομές και πλήρως εξαρτώμενο από τις επιδοτήσεις της τότε Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ). Ο αγροτικός κόσμος είχε εθιστεί να ζει με δανεικά και αγύριστα, σκάνδαλα και ρουσφέτια και δέσποζαν οι υπερχρεωμένοι αγροτικοί συνεταιρισμοί. Παράλληλα, τα έργα υποδομών (αρδευτικά, φράγματα, υποδομές δασών και αλιείας), παρά τον πακτωλό των κοινοτικών επιδοτήσεων, καρκινοβατούσαν και το πρόβλημα των υποδομών επίσης, ήταν ιδιαίτερα οξύ στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές. Για την αναστροφή αυτή της κατάστασης, η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη προχώρησε σε αποφασιστικές τομές όπως:
  • Την εξυγίανση της δομής και λειτουργίας των Συνεταιρισμών. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η κυβέρνηση ψήφισε το καλοκαίρι του 1993 το Νόμο 2169 ο οποίος επέφερε την απαλλαγή του συνεταιριστικού κινήματος από τις κομματικές και πολιτικές εξαρτήσεις, με την καθιέρωση ενιαίου ψηφοδελτίου κατά τις αρχαιρεσίες, και την παροχή δυνατότητας ίδρυσης δεύτερου Συνεταιρισμού στον ίδιο Δήμο ή Κοινότητα. Ο εν λόγω νόμος επίσης, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τη μεταλλαγή των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων (ΑΣΟ) σε ανεξάρτητες οικονομικές μονάδες, που διέπονται από ανταγωνιστικά κριτήρια.
  • Την απελευθέρωση της αγοράς λιπασμάτων. Ειδικότερα, η κυβέρνηση προχώρησε στην άμεση εξυγίανση των βιομηχανιών λιπασμάτων, με στόχο την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, που αποτελούσε την βασική προϋπόθεση για την απελευθέρωση της αγοράς. Για παράδειγμα, το κλείσιμο της αντιοικονομικής μονάδας αμμωνίας στην ΑΕΒΑΛ οδήγησε σε μείωση του προσωπικού και του λειτουργικού κόστους της στο μισό. Μετά από τις ρυθμίσεις αυτές, η Κυβέρνηση Μητσοτάκη κατάργησε σταδιακά την επιδότηση των γεωργικών λιπασμάτων και απελευθέρωσε την αγορά, σε εφαρμογή της Οδηγίας της ΕΟΚ για την απελευθέρωση της αγοράς των λιπασμάτων και η οποία έδινε στη Ελλάδα μια μεταβατική περίοδο προσαρμογής 5 ετών. Σε αυτό το διάστημα θα έπρεπε να εξυγιανθούν οι βιομηχανίες λιπασμάτων, να ρυθμιστούν τα χρέη του κράτους προς τη Συνεταιριστική Εταιρεία Λιπασμάτων και να προετοιμαστούν οι συνεταιριστικές οργανώσεις και οι αγρότες, ώστε να υπάρξει μια ομαλή μετάβαση σε καθεστώς ελεύθερης αγοράς.
  • Την υλοποίηση ενός ευρύτατου προγράμματος αποκρατικοποιήσεων. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αρχικά μείωσε το μέγεθος της ΚΥΔΕΠ και επέστρεψε τις 91 σιταποθήκες που είχε στην κατοχή της στους αρχικούς ιδιοκτήτες αγροτικούς συνεταιρισμούς και ενώσεις. Η συνολική χωρητικότητα των αποθηκών που μεταβιβάστηκαν ανερχόταν σε 373 χιλιάδες τόνους, σε 33 διαφορετικούς νομούς της χώρας. Στη συνέχεια, αντικατέστησε την ΚΥΔΕΠ με νέες εταιρείες απαλλαγμένες από χρέη, αναλαμβάνοντας τη ρύθμιση των παλαιών χρεών της ΚΥΔΕΠ. Την ίδια εποχή επετεύχθη και η διάσωση της Ελληνικής Βιομηχανίας Ζάχαρης (ΕΒΖ), με την εισαγωγή της στο Χρηματιστήριο. Αυτή ήταν και η πρώτη μεγάλη ιδιωτικοποίηση. Ταυτόχρονα, η Κυβέρνηση προχώρησε σε εξυγίανση και αποκρατικοποίηση πολλών από τις 34 θυγατρικές αγροτικές εταιρείες της ΑΤΕ με εντατικούς ρυθμούς. Μάλιστα, στην πρώτη ομάδα αποκρατικοποιήσεων, από τις 11 εταιρείες οι 8 πέρασαν σε συνεταιρισμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η εξυγίανση της ΣΕΚΟΒΕ που απορροφούσε 70 χιλιάδες τόνους τομάτας στην περιοχή των Σερρών, με συσσωρευμένα χρέη 16 δις δρχ., η οποία με το που μπήκε σε καθεστώς εκκαθάρισης εμφάνισε κερδοφόρα χρήση.
  • Την εφαρμογή συγκροτημένων αναπτυξιακών προγραμμάτων στον κτηνοτροφικό, δασικό και αλιευτικό τομέα και την ταχύρυθμη ανάπτυξη των υποδομών. Συγκεκριμένα, η Κυβέρνηση Μητσοτάκη ξεκίνησε με γοργούς ρυθμούς μια σειρά μεγάλων αρδευτικών έργων συνολικού προϋπολογισμού 300 δις δρχ., με στόχο στα ήδη αρδευόμενα 11,5 εκατ. στρέμματα να προστεθούν άλλα 4 εκατ. Ταυτόχρονα προώθησε την εκτέλεση των Μεσογειακών Ολοκληρωμένων Προγραμμάτων (ΜΟΠ), που περιελάμβαναν πολλά εγγειοβελτιωτικά έργα εκτάσεως περίπου 770 χιλιάδων στρεμμάτων και συνολικού προϋπολογισμού 42 δις δρχ. για το 1992. Επίσης, προχώρησε πολλά τοπικά αρδευτικά έργα όπως τα έργα Βερμίου ύψους 12 δις δρχ., Αχέροντος ύψους 6 δις δρχ., Άρδευση Παραμυθιάς ύψους 4 δις δρχ., Πέπλου Νομού Έβρου ύψους 4 δις δρχ., Ιεράπετρας ύψους 2,5 δις δρχ., Αρδευτικό Λευκογείων Νομού Δράμας ύψους 8 δις δρχ., Αρδευτικό Κιβωτού Κοκκινιάς Νομού Γρεβενών ύψους 2,4 δις δρχ., Καρπερό Δήμητρας ύψους 2,4 δις δρχ., Αρδευτικό Πεδιάδας Μόρνου ύψους 6 δις δρχ. και Αρδευτικό Βίστριζας Ν. Φθιώτιδος 8 δις δρχ.
  • Την υιοθέτηση προγραμμάτων ενίσχυσης της κτηνοτροφίας. Ειδικότερα, διετέθησαν 4,2 δις δρχ. σε προγράμματα για την βελτίωση βοσκοτόπων, αποπερατώθηκαν τα σφαγεία των Ιωαννίνων, Αγρινίου και Βέροιας, και ξεκίνησε η ανέγερση νέων. Επιπρόσθετα, απλοποιήθηκε η διαδικασία αδειοδότησης εγκαταστάσεων κτηνοτροφικών μονάδων και στην περίπτωση των απομακρυσμένων περιοχών ανατέθηκε στους Προέδρους των Κοινοτήτων, η ανανέωσή τους. Παράλληλα, ψηφίστηκε ρύθμιση για την τακτοποίηση των κτηνοτροφικών χρεών ενώ το Υπουργείο Γεωργίας πέτυχε μέσω του Τμήματος Εγγυήσεων του FEOGA σημαντικές αυξήσεις ανά επιδοτούμενο ζώο ώστε να βελτιωθεί το κτηνοτροφικό εισόδημα. Στο ίδιο πλαίσιο επίσης, αυξήθηκε η εξισωτική αποζημίωση από 12 σε 15 χιλιάδες δραχμές ανά μεγάλη ζωική μονάδα και καταβλήθηκαν όλες οι καθυστερούμενες εθνικές ενισχύσεις.
  • Την αύξηση της αλιευτικής παραγωγής, ιδίως με υδατοκαλλιέργειες, και τη στήριξη του εισοδήματος των αλιέων. Ειδικότερα, μόνο το 1992 διατέθηκαν 7 δις δρχ. για ιχθυόσκαλες, μονάδες μεταποίησης, το ερευνητικό κέντρο της Καβάλας, ιχθυογεννητικούς σταθμούς, επιδοτήσεις για μονάδες υδατοκαλλιέργειας και την ανανέωση και εκσυγχρονισμό του αλιευτικού στόλου. Η Κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη πέτυχε επίσης, την τροποποίηση του Κανονισμού 4028/1986, ώστε να υπάγονται στα ευεργετικά μέτρα του και σκάφη παράκτιας αλιείας μικρότερα από 9 μέτρα. Επίσης, με το πρόγραμμα προσανατολισμού του αλιευτικού στόλου του 1992-1996, ενεκρίθησαν από την τότε Επιτροπή Τιμών και Εισοδημάτων 4 δις δρχ. για αποσύρσεις και ανανεώσεις αλιευτικών σκαφών. Την ίδια περίοδο επίσης, θεσπίστηκαν κίνητρα για τη σύσταση μεικτών εταιρειών με τρίτες χώρες, με ύψος επιδότησης 1,8 δις δρχ. και δόθηκαν αναπτυξιακά κίνητρα στον τομέα των ιχθυοκαλλιεργειών μέσω του πολυετούς προγράμματος (1992-1996) για τη δημιουργία νέων μονάδων εντατικής μορφής και τον εκσυγχρονισμό και επέκταση των υπαρχουσών μονάδων.
Σε σχέση με τον τομέα της Ναυτιλίας, η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, έλαβε τρία τολμηρά μέτρα τα οποία έθεσαν την ελληνική ναυτιλία σε μια αναπτυξιακή τροχιά. Συγκεκριμένα:
  1. Αναθεώρησε την αναχρονιστική νομοθεσία σύνθεσης πληρωμάτων των ποντοπόρων πλοίων, που δεν είχε αναγνωρίσει την νέα πραγματικότητα των μεγάλων αυτοματοποιημένων σκαφών με πολύ μικρότερο πλήρωμα.
  2. Αναθεώρησε το επίσης αναχρονιστικό σύστημα φορολογίας των πλοίων, με βάση ένα σταθερό συντελεστή ανά κόρο ολικής χωρητικότητας, το οποίο είχε καθοριστεί σε εποχή που το μέγεθος των σκαφών δεν ξεπερνούσε τις 50.000 τόνους φορτίου, ενώ την 10ετία του 1990 τα μεγάλα δεξαμενόπλοια είχαν φτάσει τους 350.000 τόνους, με μερικά να ξεπερνούν και τις 400.000 τόνους. Ο σταθερός συντελεστής αντικαταστάθηκε από κλιμακωτό μειούμενο ανάλογα με το μέγεθος του πλοίου και έτσι προσελκύσθηκαν και τα μεγάλα δεξαμενόπλοια και φορτηγά στην Ελληνική σημαία.
  3. Θεσμοθέτησε την Ειδική Ναυτιλιακή Επιχείρηση με απλοποιημένη διαδικασία σύστασης, η οποία διευκόλυνε την ταχεία νηολόγηση πλοίων και τη σύναψη ναυτιλιακών δανείων, την εισαγωγή ναυτιλιακών εταιρειών στα χρηματιστήρια και οδήγησε σε δραστικό περιορισμό της χρήσης υπεράκτιων (off-shore) εταιρειών στην ιδιοκτησία ελληνικών πλοίων. Μέχρι σήμερα έχουν συσταθεί και λειτουργούν με επιτυχία 600 περίπου τέτοιες εταιρείες.
Σημαντικό ήταν και το έργο που επετεύχθη για την αναδιοργάνωση του Υπουργείου Ναυτιλίας. Σε πρώτη φάση αυξήθηκε ο αριθμός των Υπαρχηγών, ώστε να δημιουργηθεί Συμβούλιο Κρίσεων εντός του Λιμενικού Σώματος (Λ.Σ.) και να πάψει η εξάρτηση από το Πολεμικό Ναυτικό και τον Στρατό Ξηράς. Καθιερώθηκαν θέσεις Κλαδαρχών για αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των διαφόρων τομέων δραστηριότητας του Υπουργείου Ναυτιλίας. Συστήθηκε επίσης Μονάδα Ειδικών Αποστολών (ΜΕΑ) για καταπολέμηση της παρανομίας στους χώρους ευθύνης του Λ.Σ. Παράλληλα ενισχύθηκαν αποτελεσματικά τα πλωτά μέσα για να βελτιωθεί η αστυνόμευση του θαλάσσιου χώρου, τόσο στον ζωτικό χώρο της αλιείας, όσο και στον τομέα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος από τη ρύπανση, για την οποία θεσπίστηκαν αυστηρότατες ποινές, μέχρι 50.000.000 δρχ.. Κατά την περίοδο αυτή αυξήθηκαν σημαντικά και οι επενδύσεις σε λιμενικές υποδομές με έμφαση φυσικά στα μεγαλύτερα λιμάνια (Πειραιάς, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο) αλλά και στους σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς (Ρόδος, Μύκονος), χωρίς να παραβλεφθούν και τα μικρότερα λιμάνια και μάλιστα στον νησιωτικό χώρο. Σημαντικά επιτεύγματα ήταν η προσθήκη της 6ης προβλήτας και σταθμού ακτοπλοΐας στην Θεσσαλονίκη από τον ΟΛΘ και η αναβάθμιση των λιμενικών εγκαταστάσεων του ΟΛΠ. Ένα όμως από τα πιο σημαντικά έργα του Υπουργείου Ναυτιλίας, την περίοδο αυτή, ήταν η διάσωση του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ) και του Οίκου του Ναύτη (Ο.Ν.), που είναι ο κλάδος υγείας του ΝΑΤ, από την βέβαιη πτώχευση. Η τότε κυβέρνηση ενέταξε το ΝΑΤ στα ενισχυόμενα από τον Προϋπολογισμό Ταμεία και παράλληλα ελήφθησαν μέτρα ενίσχυσης των εσόδων του Ταμείου. Συγκεκριμένα: Καθιερώθηκε τέλος υπέρ του ΝΑΤ 6% επί όλων των εισιτηρίων και ναύλων της ακτοπλοΐας καθώς και άλλα τέλη επί των αδειών σκοπιμότητας της ακτοπλοΐας, ρυμουλκών κ.ά. Μεταβιβάστηκε στο ΝΑΤ ποσοστό από τα λιμενικά τέλη και αυξήθηκαν οι τιμές των ναυτολογίων, ημερολογίων και άλλων εντύπων έκδοσης ΝΑΤ. Παράλληλα, εκκαθαρίστηκαν τα παλαιά ναυτολόγια και εισπράχθηκαν σημαντικά ποσά παρελθόντων ετών. Σημαντικό ήταν το έργο που επετεύχθη από την κυβέρνηση Μητσοτάκη και στον τομέα της Υγείας – Πρόνοιας και Κοινωνικής Ασφάλισης όπου έθεσε ως πρωταρχικό της στόχο την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων και ανισοτήτων μέσω της παροχής Υπηρεσιών Υγείας υψηλής στάθμης, σε όλο τον πληθυσμό της χώρας. Για την επίτευξη του ανωτέρω στόχου η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου ενέταξε όλους τους υφιστάμενους φορείς και τις αποσπασματικά παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας που παρείχαν σε ένα οργανωμένο συνολικό Σύστημα Υγείας, ώστε να λειτουργήσουν με πιο ορθολογικό τρόπο. Για την επίτευξη του εν λόγω στόχου προχώρησε στην ίδρυση εξειδικευμένων Εθνικών Οργανισμών. Συγκεκριμένα, δημιουργήθηκαν τα εξής Εθνικά Κέντρα:
  • Εθνικό Κέντρο Διαβήτου. Μέχρι το 1989 η μέριμνα για τον σακχαρώδη διαβήτη παρεχόταν, χωρίς καμία νομική κατοχύρωση και συστηματική οργάνωση, μόνο σε ειδικά τμήματα των εξωτερικών ιατρείων. Άμεσα δημιουργήθηκε το Εθνικό Κέντρο Διαβήτου με Πρόεδρο τον καθηγητή Σωτήρη Ράπτη, ο οποίος κατόρθωσε μέσα σε 32 μήνες να δημιουργήσει και να θέσει σε λειτουργία, κάτω από αυστηρές προδιαγραφές, 12 Διαβητολογικά Κέντρα στα μεγάλα νοσοκομεία της χώρας και άλλα 42 εξειδικευμένα εξωτερικά ιατρεία.
  • Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας. Σε αυτό υπήχθησαν κατά συστηματικό τρόπο οι υπάρχουσες αλλά και οι νέες τράπεζες αίματος, ώστε να αντιμετωπίζεται κατά τρόπο συντονισμένο, διαφανή και απολύτως ασφαλή το θέμα της διανομής αίματος στα διάφορα νοσοκομεία. Επίσης, οργανώθηκε και το σκέλος της αιμοδοσίας, με αυξημένα εχέγγυα τόσο για τους αιμοδότες όσο και τους λήπτες.
  • Εθνικό Κέντρο Εμβολιασμών. Σε αυτό δόθηκε η αρμοδιότητα πρόβλεψης των αναγκών, της προμήθειας και της διανομής των εμβολίων. Στο πλαίσιο αυτό καθιερώθηκε για πρώτη φορά η κάλυψη των αναγκαίων εμβολίων δωρεάν από τα ασφαλιστικά ταμεία, για τους υποχρεωτικούς εμβολιασμούς.
  • Κέντρο Ελέγχου Ειδικών Λοιμώξεων. Το AIDS ήταν πλέον γεγονός για την Ελλάδα και οι διαστάσεις που είχε λάβει ήταν ανεξέλεγκτες. Διάφοροι επιστημονικοί φορείς ασχολούντο με το θέμα, χωρίς κανένα συντονισμό. Η Κυβέρνηση Μητσοτάκη, σε συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα, δημιούργησε το Κέντρο Ελέγχου Ειδικών Λοιμώξεων (ΚΕΕΛ), το σημερινό ΚΕΕΛΠΝΟ. Με Προεδρικό Διάταγμα του 1993 ξεκίνησε η λειτουργία του και τα σχετικά αποτελέσματα δικαιώνουν τη δημιουργία του.
  • Ναρκωτικά. Στον τομέα αυτό δεν δημιουργήθηκε εθνικό κέντρο αλλά συντονίστηκαν οι δράσεις και εξασφαλίστηκε η χρηματοδότηση των διαφόρων κέντρων εξαρτημένων ατόμων, όπως τα ΚΕΘΕΑ, ΙΘΑΚΗ, ΣΤΡΟΦΗ, ΕΞΟΔΟΣ, ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ, ΔΙΑΒΑΣΗ και άλλα.
  • Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ). Το κέντρο αυτό είχε δημιουργηθεί από την Κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ δύο χρόνια πριν από την ανάληψη της εξουσίας από την Κυβέρνηση Μητσοτάκη. Η έλλειψη όμως οργάνωσης, προγραμματισμού και υλικοτεχνικής υποδομής αποτελούσαν αρνητικούς παράγοντες στην εύρυθμη λειτουργία του. Με τις διατάξεις του Νόμου 2071/92 (Κεφ. Γ. Άρθρα 39-44), ρυθμίστηκαν τα προβλήματα αυτά. Η Κεντρική Υπηρεσία απέκτησε δικό της κτίριο σε ενιαίο χώρο. Στελεχώθηκαν με αποφοίτους της σχολής του Ε.Κ.Α.Β. τα πληρώματα των ασθενοφόρων. Λειτούργησαν Ειδικές Κινητές Μονάδες με ιατρικό προσωπικό σε 24ωρη βάση για πρώτη φορά. Μειώθηκαν δραστικά οι διακομιδές από την επαρχία και κυρίως ελαττώθηκε στα 15 λεπτά ο χρόνος μετάβασης των ασθενοφόρων στα σημεία κλήσεων.
Το 1990 παραλήφθηκαν κυλιόμενα χρέη ύψους 47 δις. δρχ. και στο τέλος του 1992 αυτά είχαν μειωθεί στα 2 δις δρχ. Βασικό επίτευγμα του Υπουργείου κατά την περίοδο εκείνη ήταν η ουσιαστική αντιμετώπιση των προβλημάτων της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Συγκεκριμένα πραγματοποιήθηκε:
  • Διοικητική αναμόρφωση των μονάδων πρωτοβάθμιας υγείας
  • Αποκέντρωση της διοίκησης των Κέντρων Υγείας
  • Εφαρμογή προγράμματος τηλε-ιατρικής με άμεση σύνδεση κατ' αρχήν 13 Κέντρων Υγείας (Αμυνταίου, Λήμνου, Σουφλίου, Φιλιατών, Γυθείου, Ορεστιάδας, Σκοπέλου, Σαντορίνης Σιδηροκάστρου, κλπ) με κεντρικό νοσοκομείο της Αθήνας
  • Αναβάθμιση της παρεχόμενης φροντίδας στα Κέντρα Υγείας και εξοπλισμός τους με όλα τα αναγκαία μέσα, όπως με ηλεκτροκαρδιογράφους, απινιδωτές, αυτόματους εμφανιστές, αυτόματους αναλυτές κλπ.
  • Ίδρυση άλλων 11 Κέντρων Υγείας (Αγ. Όρους, Κατούνας, Δροσάτου, Κιλκίς, Άρνισσας Ανωγείων, Γαργαλιάνων, Πάργας, Μεσοποταμίας, Πάτμου, Αγοριασιάς, Καλών Νερών)
  • Άρχισε η απόσπαση ειδικευμένων γιατρών του ΕΣΥ για εκπλήρωση υπηρεσίας υπαίθρου, από τα νοσοκομεία Αττικής-Θεσσαλονίκης σε Κέντρα Υγείας και επαρχιακά νοσοκομεία.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη προχώρησε επίσης, στην υλοποίηση ενός φιλόδοξου προγράμματος και στον τομέα των Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων. Συγκεκριμένα, προώθησε τον εκσυγχρονισμό των τριών Πανεπιστημιακών Περιφερειακών Νοσοκομείων (Πατρών, Ιωαννίνων και Ηρακλείου) που παρέλαβε και τα οποία υπολειτουργούσαν και προχώρησε με ταχείς ρυθμούς σε ένα πρόγραμμα ανάπτυξης περιφερειακών νοσοκομείων σε όλη την χώρα, το οποίο περιελάμβανε την ανέγερση τεσσάρων νέων Πανεπιστημιακών Νοσοκομείων στη Λάρισα (προϋπολογισμού 24 δις δρχ.), Αλεξανδρούπολη (προϋπολογισμού 20 δις δρχ.), Δυτική Θεσσαλονίκη (Νοσοκομείο Παπαγεωργίου), (το κόστος κατασκευής του καλύφθηκε από δωρεά) και Δυτική Αττική (Αττικό Νοσοκομείο), (προϋπολογισμού 25 δις δρχ.). Το 1990 υποβλήθηκε από το Υπουργείο Υγείας αναθεωρημένο Πρόγραμμα Ψυχικής Μεταρρύθμισης στην Ελλάδα, το οποίο έγινε δεκτό από την Κοινότητα που ανέλαβε και τη χρηματοδότησή του (συνολικού κόστους 6 δις. δρχ.). Βάσει του προγράμματος αυτού, δημιουργήθηκαν 13 Κέντρα Ψυχικής Υγείας σε ισάριθμα νοσοκομεία, 10 Κινητές Μονάδες, Μονάδες Αποκατάστασης, Ψυχιατρικοί Τομείς, Παιδοψυχιατρική Κλινική, Ξενώνες, Κέντρα Ημέρας, διαμερίσματα για προστατευόμενη κατοικία, κέντρα επαγγελματικής εκπαίδευσης κ.λπ.. Το πιο σημαντικό όμως επίτευγμα της Κυβέρνησης Μητσοτάκη στον τομέα αυτό, ήταν η κατάργηση του Κρατικού Θεραπευτηρίου – κολαστηρίου της Λέρου. Όσον αφορά την Κοινωνική Πρόνοια, η κυβέρνηση Μητσοτάκη, εισήγαγε δύο εκσυγχρονιστικούς νόμους με τους οποίους προχώρησε στην ριζική αναδιοργάνωση της Κοινωνικής Πρόνοιας και της κοινωνικής πολιτικής γενικότερα στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, μέσω των Νόμων 2072/92 και 2082/ που αφορούσαν την μέριμνα για την οικογένεια, το παιδί, τα ηλικιωμένα άτομα και τα άτομα με ειδικές ανάγκες ρυθμίστηκε το σύνολο των θεμάτων που αφορούσαν τον ευαίσθητο τομέα της Κοινωνικής Πρόνοιας. Ειδικότερα, ρυθμίστηκαν τα θέματα που αφορούσαν την ίδρυση και λειτουργία όλου του εύρους των φορέων του Τομέα, από βρεφονηπιακούς σταθμούς μέχρι κέντρα ημερήσιας μέριμνας και εκπαίδευσης για άτομα με κάθε είδους αναπηρία, μέχρι και την απλή νοητική υστέρηση. Καθορίστηκαν επίσης, τα πλαίσια λειτουργίας και αδειοδότησης, στελέχωσης και επιδότησης, όλου του πλήθους και του φάσματος των φορέων που παρέχουν φροντίδα και περίθαλψη σε άτομα με ειδικές ανάγκες. Στο πλαίσιο αυτό, ρυθμίστηκαν τα θέματα που αφορούσαν:
  • Τη λειτουργία των Εργαστηρίων Προθετικών, Ορθωτικών και άλλων Ειδών Αποκατάστασης.
  • Τη λειτουργία των Κέντρων Αποθεραπείας και Αποκατάστασης.
  • Την ίδρυση και λειτουργία Μονάδων Κοινωνικής Προστασίας από Ν.Π.Ι.Δ..
  • Τη θεσμοθέτηση των καρτών ελεύθερης κυκλοφορίας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ) και την μέριμνα για την κάλυψη των εξόδων μετακίνησής τους με άλλα μέσα.
  • Την ασφαλιστική κάλυψη των ατόμων με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ),
  • Την αύξηση επιδομάτων για κάθε επιπλέον άτομο με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ)
  • Τις Στέγες Αυτόνομης Διαβίωσης.
  • Την Εκπαίδευση των κοινωνικών βοηθών
  • Την κατ' οίκον κοινωνική προστασία
  • Τα Προγράμματα ημερήσιας δημιουργικής απασχόλησης νηπίων και βρεφών
  • Τις Ανάδοχες οικογένειες
  • Την πλήρη αναδιοργάνωση παιδικών, βρεφικών και βρεφονηπιακών σταθμών
  • Την αναδιοργάνωση των Ιδρυμάτων ΠΙΚΠΑ, ΕΟΠ, ΜΗΤΕΡΑ
  • Τον εκσυγχρονισμό του καθεστώτος υιοθεσίας.
Η Κυβέρνηση Μητσοτάκη επίσης, σημαντικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του μείζονος προβλήματος του Ασφαλιστικού. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, ψήφισε τρεις νόμους-πλαίσια για το Ασφαλιστικό, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα. Συγκεκριμένα, ψήφισε:
  • Τον Ν.1902/13.10.1990 που αφορούσε την "Ρύθμιση συνταξιοδοτικών και άλλων συναφών θεμάτων".
  • Τον Ν.1976/4.12.1991 που αφορούσε την "Αντικατάσταση και συμπλήρωση διατάξεων της συνταξιοδοτικής νομοθεσίας, μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού καθεστώτος των αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης και άλλες διατάξεις" και
  • Τον Ν.2084/7.10.1992 που αφορούσε την "Αναμόρφωση της Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις".
Ο Νόμος 1902/90 έκανε θεμελιακές μεταρρυθμίσεις στο ΣΚΑ για να ενισχύσει την ευρωστία του συστήματος και να αποφύγει την επικείμενη κατάρρευσή του, με κυριότερα σημεία τα ακόλουθα:
  • Αύξηση των ορίων ηλικίας και προϋπηρεσίας
  • Αντικειμενικό προσδιορισμό του συντάξιμου μισθού
  • Εισαγωγή κρατήσεων για συντάξεις στους δημοσίους υπαλλήλους και υπαλλήλους ΔΕΚΟ και συμμετοχή τους κατά 25% στην φαρμακευτική δαπάνη
  • Κατώτατο όριο εισφορών
  • Αξιοποίηση της περιουσίας των Ταμείων, με σημαντικότερες ρυθμίσεις την κατάργηση των υποχρεωτικών άτοκων καταθέσεων στην Τράπεζα της Ελλάδος του Ν.1611/1950 και τη χορήγηση δικαιώματος ίδρυσης ιδίων αμοιβαίων κεφαλαίων
  • Διαδοχική ασφάλιση
  • Ανώτατο όριο συντάξεων στις ΔΕΚΟ
  • Συγχώνευση Ταμείων του Δημοσίου
  • Περιστολή της εισφοροδιαφυγής
  • Ασφάλιση εργαζομένων με φασόν
  • Αύξηση εισφορών ΙΚΑ και δημιουργία νέων κλάσεων
  • Περιορισμό βαρέων και ανθυγιεινών
  • Ταμείο αυτοτελώς απασχολουμένων και αυτασφάλιση
Ο Νόμος 1976/91 ενίσχυε και εξειδίκευε τις ρυθμίσεις του πρώτου, αλλά θεσμοθετούσε και την επανεξέταση των συντάξεων των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, που είχαν δοθεί ακόμα και σε άτομα που ήταν τεσσάρων ετών την εποχή του Εμφυλίου. Γενικότερα έβαλε τάξη στον τομέα αυτό, με αποτέλεσμα σημαντική οικονομία στη σχετική δαπάνη, ενώ εισήγαγε και τη συνταξιοδότηση παθόντων από τρομοκρατικές πράξεις, κάτω από αυστηρές προϋποθέσεις. Όμως ο τελευταίος Νόμος-πλαίσιο 2084/7.10.1992 "Αναμόρφωση της Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις" ήταν αυτός που έφερε πλήρη αναμόρφωση και ομογενοποίηση στο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης. Κύριος στόχος ήταν η δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος με αρχές γενικής εφαρμογής για όλους τους εργαζόμενους που εισέρχονται στην αγορά εργασίας. Σήμερα υπάρχει γενική αναγνώριση ότι αυτός ο Νόμος απέτρεψε την χρεοκοπία του συστήματος και του έδωσε παράταση ζωής. Από δημοσιονομικής πλευράς, δημιούργησε την περίφημη «άσπρη τρύπα» δηλαδή σημαντικό πλεόνασμα στο οικονομικό αποτέλεσμα των ταμείων, που εμφανίστηκε και διατηρήθηκε τα επόμενα χρόνια επιτρέποντας την είσοδο της Ελλάδας στην ΟΝΕ. Οι βασικές ρυθμίσεις ήταν οι ακόλουθες:
  • Ενιαία Κάλυψη όλων των εργαζόμενων (μισθωτοί, δημόσιοι υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι) εκτός από τους ασφαλισμένους ΟΓΑ και ΝΑΤ.
  • Τριμερής χρηματοδότηση του Συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης με την αναλογία: Ασφαλισμένος 2/9 – Εργοδότης 4/9 – Κράτος 3/9.
  • Προϋποθέσεις συνταξιοδότησης:
    • ΠΛΗΡΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗ στο 65ο έτος (άνδρες – γυναίκες) με ελάχιστο χρόνο ασφάλισης 15 χρόνια ή 4.500 ημέρες ασφάλισης.
    • ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΣΥΝΤΑΞΗ στο 60ό έτος (άνδρες – γυναίκες) με τον ίδιο ελάχιστο χρόνο και ποσοστό μείωσης 1/200 για κάθε μήνα που λείπει μέχρι τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας.
  • Η κύρια σύνταξη ισοδυναμούσε με το 1,714% των μηνιαίων αποδοχών της τελευταίας 5ετίας × έτη ασφάλισης (χωρίς τον υπολογισμό δώρων εορτών και επιδόματος αδείας).
  • Εξορθολογισμός και αυστηροποίηση των προϋποθέσεων για συντάξεις αναπηρίας.
  • Υποχρεωτική ασφάλιση σε ένα φορέα κύριας και σε ένα φορέα επικουρικής ασφάλισης. Θέσπιση εισφορών 6% για επικουρικά Ταμεία (3 για εργαζόμενο, 3 για εργοδότη) και ανώτατου ποσοστού 20%.
  • Θέσπιση ανώτατου πλαφόν στα εφ' άπαξ βοηθήματα.
  • Απογραφή των ασφαλισμένων σε Μητρώο και καθιέρωση του Αριθμού Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ).
  • Θέσπιση μεταβατικών διατάξεων για τους παλαιούς ασφαλισμένους, ώστε η μετάβαση από το παλαιό στο νέο σύστημα να γίνει ομαλά και να εναρμονιστούν τα δύο συστήματα.
  • Σύσταση Λογαριασμού Αλληλεγγύης Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (ΛΑΦΚΑ) για την εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών πόρων για τους ασθενέστερους οικονομικά φορείς.
  • Καθιέρωση υποχρέωσης προσκόμισης βεβαίωσης εξόφλησης των ασφαλιστικών υποχρεώσεων για να θεωρούνται τα φορολογικά βιβλία και στοιχεία.
  • Καθιέρωση υποχρέωσης σύνταξης αναλογιστικών μελετών ανά πενταετία, απολογισμών και προϋπολογισμών κάθε χρόνο και σύνταξης ετήσιου Κοινωνικού Προϋπολογισμού από το Υπουργείο Κοινωνικής Ασφάλισης.
Η μεταρρύθμιση της κυβέρνησης Μητσοτάκη στον τομέα της παιδείας καθυστέρησε να αρχίσει λόγω των έντονων αντιδράσεων της αντιπολίτευσης και των συνδικαλιστικών εκπαιδευτικών οργανώσεων ΔΟΕ, ΟΛΜΕ και ΠΟΣΔΕΠ (που ελέγχονταν από το ΠΑΣΟΚ και τα κόμματα της Αριστεράς) εξαιτίας των Προεδρικών Διαταγμάτων που εισήγαγε η κυβέρνηση για την ρύθμιση την "οργάνωσης και λειτουργίας των σχολείων". Σύμφωνα με τα Διατάγματα αυτά, κωδικοποιούνταν η διάσπαρτη εκπαιδευτική νομοθεσία, την οποία είχε ξεκινήσει η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και παράλληλα, εισάγονταν σύγχρονες ρυθμίσεις, όπως:
  • Η κατάργηση του μέτρου της αποβολής
  • Η επέκταση της ενισχυτικής διδασκαλίας
  • Η επαναφορά των πρότυπων σχολείων
  • Η επιστροφή των σχολικών βιβλίων και η υιοθέτηση του θεσμού του πολλαπλού βιβλίου
  • Η διδασκαλία της ξένης γλώσσας στο δημοτικό σχολείο
  • Η συστηματική συντήρηση των σχολικών κτιρίων από τους ΟΤΑ με ειδικές κρατικές επιχορηγήσεις
Οι αντιδράσεις αυτές, κορυφώθηκαν με την επέκταση των καταλήψεων των σχολείων μέσης εκπαίδευσης σε όλη την Ελλάδα και την τραγική κατάληξη των γεγονότων της Πάτρας με τον βίαιο θάνατο του καθηγητή Ν. Τεμπονέρα το 1991. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που παρά ταύτα προωθήθηκε -μετά από εθνικό διάλογο- είχε ως επίκεντρό της την εισαγωγή της αξιολόγησης και επιμόρφωσης των διδασκόντων στο εκπαιδευτικό σύστημα. Όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, ιδρύθηκαν ο Οργανισμός Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΟΕΕΚ) και τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ), που συνέβαλαν στην αναβάθ¬μιση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης στη χώρα μας. Επιπρόσθετα, με τον Νόμο 2083/92, περί «εκσυγχρονισμού της Ανώτατης Εκπαίδευσης», η κυβέρνηση Μητσοτάκη θεσμοθέτησε σημαντικές τομές στα πανεπιστήμια. Ειδικότερα,
  • Ενίσχυσε την οικονομική και διοικητική αυτονομία τους.
  • Οργάνωσε τις Μεταπτυχιακές Σπουδές.
  • Έθεσε τις βάσεις για την αξιολόγηση των ΑΕΙ.
  • Προέβλεψε ποσόστωση της ψήφου των φοιτητών στο 80% των μελών ΔΕΠ, ώστε να μην έχουν οι φοιτητές την πλειοψηφία στην ανάδειξη των πρυτανικών αρχών.
Παράλληλα με την Παιδεία, η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στους ευαίσθητους τομείς του Πολιτισμού, των Τεχνών και του Αθλητισμού. Ειδικότερα με την εισαγωγή του Ν.1958/91 αντιμετωπίστηκαν σημαντικά θέματα των τομέων αυτών και αναλήφθηκαν σημαντικές πρωτοβουλίες για τον εκσυγχρονισμό και την ριζική αναμόρφωσή τους. Στον τομέα των τεχνών και του πολιτισμού ορόσημα για την νεότερη πολιτιστική ιστορία της Ελλάδας αποτέλεσαν:
  • Η αποπεράτωση και έναρξη λειτουργίας του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών
  • Η αναβάθμιση της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών
  • Η ίδρυση της ορχήστρας Καμεράτα
  • Η ενίσχυση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής
  • Η καθιέρωση του θεσμού των εκθέσεων επ' ανταλλαγή με μεγάλα Μουσεία του εξωτερικού. Στο πλαίσιο αυτό, διεξήχθη η πρώτη μεγάλη έκθεση ελληνικών αρχαιοτήτων στη National Gallery της Ουάσινγκτον και στο Μetropolitan Museum της Νέας Υόρκης με αντάλλαγμα την αθηναϊκή έκθεση "Από τον Θεοτοκόπουλο στον Σεζάν" με σπουδαία έργα εμπρεσιονιστών από τα παραπάνω Μουσεία.
  • Η ίδρυση ή η ολοκλήρωση κατασκευής και λειτουργίας νέων Μουσείων, όπως το Μουσείο Κεραμικής στο Μοναστηράκι, το Μουσείο Λαϊκών Μουσικών Οργάνων (Συλλογή Φοίβου Ανωγειανάκη) στην Πλάκα. Η προώθηση άλλων, όπως το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης στην Πλάκα, το αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής στην Ανατολική Μακεδονία αλλά και άλλων ακόμη Μουσείων κυρίως στο τόξο των βορείων συνόρων της χώρας.
  • Η νομοθέτηση της μονοθεσίας των Μουσικών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών και η καθιέρωση Οργανισμού λειτουργίας της με αξιοπρεπείς αμοιβές, πράγμα που επέτρεψε την αναβάθμισή της σε ορχήστρα διεθνούς επιπέδου.
  • Η βελτίωση και αναμόρφωση του θεσμού συνταξιοδότησης των λογοτεχνών και καλλιτεχνών
Επιπρόσθετα, βάσει του ανωτέρω νόμου λήφθησαν οι εξής ρυθμίσεις:
  • Η θεσμοθέτηση του συστήματος "Μελέτη και εκτέλεση αρχαιολογικών εν γένει έργων", με το οποίο βελτιώθηκε και συστηματοποιήθηκε η διάσπαρτη και πολύ δυσλειτουργική νομοθεσία για τη διαδικασία μελέτης και εκτέλεσης των αρχαιολογικών έργων.
  • Η διασφάλιση της χρηματοδότησης για την ταχεία εκτέλεση των αρχαιολογικών έργων, που εκτός από τις παραδοσιακές πηγές του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων (ΤΑΠ), στηρίχτηκε και με τη διάθεση του 15% των εισπράξεων του ΛΟΤΤΟ για πολιτιστικούς σκοπούς (Άρθρο 13 Ν.1958/91).
  • Η οργάνωση της συστηματικής επίβλεψης, συντήρησης και φύλαξης των έργων που εκτελούνται με αυτεπιστασία είτε με την πρόσληψη ή τη διάθεση του αναγκαίου προσωπικού είτε με την ανάθεση του έργου αυτού σε τρίτους.
  • Η αποτελεσματική οργάνωση, με πλήρη διαφάνεια, της διαδικασίας προμηθειών, μισθώσεων και επισκευών.
  • Ιδρύθηκε το "Ταμείο Διαχείρισης Πιστώσεων για την Εκτέλεση Αρχαιολογικών Έργων" ως Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) με τον Ν. 2021/1992.
Μέσω του Ν.1958/91 θεσμοθετήθηκε επίσης, ένα σύγχρονο πλαίσιο για την ανάπτυξη του αθλητισμού που ακόμα και σήμερα αποτελεί τον καταστατικό χάρτη της λειτουργίας του, ιδίως σε ότι αφορά τον επαγγελματικό αθλητισμό. Το πλαίσιο αυτό, αναπτύσσεται μεθοδικά στα τέσσερα βασικά Μέρη του Νόμου τα οποία ήταν:
  • Μέρος Πρώτο. Εισαγωγή θεσμού αμειβόμενων αθλητών – οργάνωσή τους σε τμήματα ή αθλητικές Ανώνυμες Εταιρείες – επαγγελματικές ενώσεις
  • Μέρος Δεύτερο. Επαγγελματικό Ποδόσφαιρο – καλαθοσφαίριση – πετοσφαίριση. ΠΑΕ, ΚΑΕ, οργάνωση, χρηματοδότηση και έλεγχός τους
  • Μέρος Τρίτο. Διαιτησία – οργάνωση και εποπτεία
  • Μέρος Τέταρτο. Μεταβατικές Διατάξεις,
Μετά την ήττα της Νέας Δημοκρατίας από το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές της 10ης Οκτωβρίου 1993, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης παρέμεινε στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας έως τις 14 Οκτωβρίου του 1993 όπου παραιτήθηκε, ανοίγοντας τον δρόμο για την διαδοχή του. Τηρώντας την προεκλογική δέσμευση που είχε επαναλάβει κατά την επίσκε¬ψή του στα Χανιά, ότι θα υπέβαλλε την παραίτηση του από την ηγεσία της ΝΔ σε περίπτωση ήττας του κόμματος στις εκλογές, το βράδυ των εκλογών της 10ης Οκτωβρίου 1993 δήλωσε: "Η ε¬κλογή κρίθηκε. Ο ελληνικός λαός επέλεξε το ΠΑΣΟΚ, το οποίο θα έχει τη δυ¬νατότητα να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση με άνετη πλειοψηφία στη Βουλή. Η Νέα Δημοκρατία, στα τρεισήμισι χρόνια της διακυβέρνησης της, α¬κολούθησε το σωστό δρόμο και πήρε δύσκολες, αλλά αναγκαίες για το μέλλον της Ελλάδος αποφάσεις και επλήρωσε το ανάλογο πολιτικό κόστος. Σέβομαι την κρίση του ελληνικού λαού και εύχομαι στην καινούρια κυβέρνηση να επι¬τύχει. Είμαι, όμως, υποχρεωμένος να πω ότι έχω βαθύτατες ανησυχίες. Η χώ¬ρα μας μπαίνει σε μια μεγάλη δοκιμασία, γιατί θα έρθει στην εξουσία ένα κόμμα το οποίο δεν έχει ξεκάθαρη πολιτική στα μεγάλα εθνικά προβλήματα, εσωτερικά και εξωτερικά, που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Στη δύσκολη περίο¬δο που θα επακολουθήσει, η μεγάλη παράταξη της Νέας Δημοκρατίας παρα¬μένει πάντοτε η εγγύηση και η ελπίδα να συνεχίσει η χώρα την πορεία της προόδου, την οποία ξεκινήσαμε. Οι ιδέες μας, άλλωστε, έχουν πλήρως δικαι-ωθεί ιστορικά και ο χώρος τον οποίο εκπροσωπούμε παραμένει, παρά τις δύ¬σκολες συνθήκες της αναμέτρησης, πάρα πολύ ισχυρός, θέλω από την καρ¬διά μου να ευχαριστήσω θερμά όλα τα στελέχη, τα μέλη και τους φίλους της Νέας Δημοκρατίας, γυναίκες και άντρες, για τον μεγάλο αγώνα τον οποίο έ¬δωσαν με τόση πίστη και τόση αυτοθυσία. Κατάφερα να κρατήσω ψηλά τη ση-μαία της Νέας Δημοκρατίας, παρά τον ανελέητο πόλεμο τον οποίο υπέστη η παράταξη από το οικονομικό-εκδοτικό κατεστημένο. Ο αγώνας μας συνεχίζε¬ται. Όπως είχα δηλώσει από καιρού, θα κινήσω τις διαδικασίες για την εκλο¬γή αρχηγού της Νέας Δημοκρατίας. Η μεγάλη μας παράταξη κλήθηκε πά¬ντοτε σε δύσκολες ώρες να υπηρετήσει τη χώρα. Πιστεύω ότι ενωρίτερα ή αρ¬γότερα θα κληθεί και πάλι για να βοηθήσει την Ελλάδα, και το μόνο που μπο¬ρώ να ευχηθώ είναι να μην είναι πάρα πολύ δύσκολες οι περιστάσεις, όταν θα έρθει η στιγμή εκείνη". Η παραίτηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη από την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, άνοιξε το δρόμο για την εσωκομματική διαδικασία ανάδειξης νέου αρχηγού στο κόμμα. Στις 2 Νοεμβρίου 1993 κατατέθηκαν οι υποψηφιότητες των δύο διεκδικητών, του Μιλτιάδη Έβερτ και του Ιωάννη Βαρβιτσιώτη. Την επομένη, 3 Νοεμβρίου 1993 πραγματοποιήθηκε υπό την προεδρία του Γενικού Γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος, Κώστα Σημαιοφορίδη, η ειδική συνεδρίαση του εκλεκτορικού σώματος για την ανάδειξη του νέου προέδρου της Νέας Δημοκρατίας. Στην ψηφοφορία έλαβαν ο Μιλτιάδης Έβερτ 141 ψήφους και ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης 37 ψήφους, ενώ υπήρξαν και 4 λευκά ψηφοδέλτια. Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων το λόγο έλαβε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο οποίος τόνισε ότι, υπό την ηγεσία του Μιλτιάδη Έβερτ, το κόμμα θα έκανε ένα νέο ξεκίνημα, επιτυγχάνοντας την αναγκαία ανανέωση. Πρόσθεσε επίσης, ότι υπό τον νέο, δημοκρατικά εκλεγμένο πρόεδρό της, η Νέα Δημοκρατία θα εξακολουθούσε να αποτελεί ένα ισχυρό κόμμα εξουσίας. Τέλος, ευχήθηκε στο νέο πρόεδρο καλή επιτυχία στο έργο του. στη συνέχεια έλαβε το λόγο, ο νέος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Μιλτιάδης Έβερτ, ο οποίος στην αρχή της ομιλίας του, υιοθέτησε πρόταση του Κώστα Πυλαρινού και ζήτησε από τους εκλέκτορες την ανακήρυξη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ως επιτίμου προέδρου του κόμματος, γεγονός το οποίο έγινε δια βοής αποδεκτό.